Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
789.5K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Жаман адамға мал бітсе,
Зекет бермес.
Зекет бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман мінезді, сараң адамға байлық, мал-мүлік қонса да, ол одан қайыр-с...
Ат барда есекке жол болсын,
Дос барда есепке жол болсын.
Дос барда есепке жол болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адам есекке мінбей, оны жолға қалдырсын деген ишара. Астарлы ма...
Түн кезе берген,
Түбінде шайтанға жолығады.
Түбінде шайтанға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде орынсыз кезіп, бейсауат жүре берген адам ақырында қауіпті жағдайғ...
Кеудесі басқаның жаны басқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның ішкі дүниесі, мінезі, ойы мен ниеті бөлек болатынын білдіреді. Тура мағынасынд...
Жарлы мен жалғыздың сөзі жалған.
**Негізгі мағынасы** «Жарлы мен жалғыздың сөзі жалған» деген мақалдың тура мағынасы — кедей, қорғансыз, жалғыз адамның...
Түн тынышсыз болса, ұйқы қашады,
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде тыныштық болмаса, адам ұйықтай алмайды; күндіз береке, жайлылық б...
Өзімшілдің іші тар, ойы шартық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзімшіл, тек өз пайдасын ғана ойлайтын адамның ішкі дүниесі тар болатынын білдіреді. Мұнд...
Серінің аты да сері.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — серінің мінезі мен болмысы қандай болса, оның аты да соған сай көркем,...
Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Жақсының малы жиында күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның м...
Ер - ырыстың кепілі.
**Негізгі мағынасы** «Ер - ырыстың кепілі» деген мақал ер азаматтың отбасы мен ел ішіндегі жауапкершілігін жоғары қояды....
Бүк түссе де менікі, .
Шік түссе де менікі.
Шік түссе де менікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қызғаншақ адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынада бір нәрсе бүктеліп қалса да,...
Өзі сұранғаннан сарқыт дәметпе.
**Негізгі мағынасы** Өзі сұрап алған нәрседен, не өз еркімен кіріскен істен артық сый, қосымша пайда күтпе деген ой айты...
Боқшасында боғы жоқ,
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сән көрсетіп, іші бос адамды әжуалайды. Тура мағынасында: боқшасында ештеңесі жоқ...
Кеудеден көкірек жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі сыртқы кейіптен, даңқ пен сәннен әлдеқайда жақын, әлдеқайда қымбат е...
Болатын өгіз бұзауынан белгілі.
**Негізгі мағынасы** «Болатын өгіз бұзауынан белгілі» деген мақал адамның, істің не құбылыстың келешектегі бағыты баста...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.