Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
271
Орташа
Сұрыптау:
Өтірікші айғақ қойып сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Өтірікші адам өз сөзін шын қылып көрсету үшін дәлел іздеп, айғаққа сүйеніп сөйлейді. Яғни ол шындық...
Керуеннің түнгі жүрісін бозторғай біледі.
**Негізгі мағынасы** Керуеннің түнде қалай жүргенін бозторғай ғана біледі дегені — сырт көзге байқалмайтын істің, жасыры...
Күніне мың сөйлеген адам өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орынсыз көп айту адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, «мың сөйлеген» —...
Ауруда алғау жаман,
Адамда жалқау жаман.
Адамда жалқау жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы жалқаулықтың ең жаман қасиеттердің бірі екенін айтады. «Ауруда алғау жама...
Өз қорлығыңнан жат қорлығы жаман.
**Негізгі мағынасы** Өз қорлығыңнан жат қорлығы жаман деген сөздің тура мағынасы — өзгенің көрсеткен қорлығы да ауыр, бі...
Ет артқан түйеге ит ереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ет артылған түйенің соңынан иттің еруі. Астарлы мағынасы: пайдасы, ырыс...
Дәлдірлекке дару жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Дәлдірлекке дару жоқ» деген мақал орынсыз, шамадан тыс сөйлеудің, тектен-тек бос сөздің пайдасыз...
Жаманның аттан құлағаны да жаман.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамның ісі де, халі де, тіпті басынан өткен ұсақ оқиғасы да жамандыққа жорылады. Бұл мақал...
Ұстара тырнайды, өткір сөз турайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін салыстырып тұр. Ұстара денені тырнағандай, өткір сөз де адамның көңіліне тиі...
Суық сөзді сұмырай айтады.
**Негізгі мағынасы** «Суық сөзді сұмырай айтады» деген мақал адамның ащы, жүрекке тиетін, кекесінді не мейірімсіз сөз а...
Күлге шөккен кәрі бура.
**Негізгі мағынасы** «Күлге шөккен кәрі бура» — сырттай көргенде әлсіреп, жуасып қалғандай адамды меңзейтін мақал. Тура...
Пасықтың пиғылы лас.
**Негізгі мағынасы** Пасық адам — ішкі ниеті бұзық, арам ойлы, көреалмайтын, екіжүзді кісі. Мақалдың тура мағынасы адам...
Жең ұшынан жалғасқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің сырттай дұрыс көрінгенімен, ішінде таныстық, тамыр-таныстық, сыбайластық барын...
Қас бекзаттың белгісі,
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Қайғысын жұртқа сездірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз бекзат, текті, тәрбиелі адамның қайғы-қасіретін сыртқа шашпайтынын білдіреді. Тура...
Отыр көтенім он ай.
**Негізгі мағынасы** «Отыр көтенім он ай» деген мақал адамның бір істі асықпай, сабырмен күтіп, өз уақыты келгенде ғана...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.