Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Жақсылықтың жақсылығы -
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге өзің жақсылық жасамаған күннің өзінде, ол адам саған жақсылық к...
Құдайдың кенже ұлындай.
**Негізгі мағынасы** «Құдайдың кенже ұлындай» деген тіркес көбіне әлпештеліп өскен, еркелігі басым, көптің көңілін өзіне...
Соқыр - сезгіш, саңырау - көргіш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ол астарлы ойға құрылған. Сырттай кемістігі бар адам басқа бі...
Тау бұлағы сәнді, көл құрағы сәнді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз орнында әдемі, өзіне лайық көрікті болатынын білдіреді. Тау б...
Аш адамға бір атан жүк те аз көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аш жүрген адамға тіпті бір атанның көтерер ауыр жүгі де жеңіл көрінеді....
Мылқаудың тілін анасы біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сөйлей алмайтын, ойын анық жеткізе алмайтын адамның не айтқысы келгені...
Ұры кеппе, қау бөрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағын...
Атлас қымбат, бөз арзан,
Көп сөйлеген сөз арзан.
Көп сөйлеген сөз арзан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қымбат атлас матамен арзан бөзді салыстыру. Астарлы мағынасы — әр нәрс...
Жылы мұрынға суық қол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі не қарым-қатынасты жылы, жайлы күйден суытып жіберетін әрекетін білдіред...
Жаман деген атпен жасағанша,
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең басты байлығы — абыройы мен жақсы аты екенін айтады. Тура мағынасында, жаман а...
Алыстан шабынған бураның күші қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бура ұзақ қашықтыққа шауып, көп күш жұмсағанда әлсірейді. Астарлы мағы...
Сасқанда аузың табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қатты абыржып, сасқан кезде ойы шашырап, не айтарын да, не істерін де таба алмай қал...
Иттің атасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Иттің атасы жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — иттің белгілі бір әкесі, тегін дәлелдеп айту қиын...
Ағайыннан жат жақсы,
Сыйласа алса.
Арғымақтан жабы жақсы,
Шаба алса.
Сыйласа алса.
Арғымақтан жабы жақсы,
Шаба алса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кейде өз туысыңнан да, қымбат көрінген арғымақтан да өз міндетін дұрыс...
Күл астында қоламта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күлдің астында әлі де сөнбеген қоламта, яғни шоқ жатады. Астарлы мағын...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.