Құдайдың кенже ұлындай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Құдайдың кенже ұлындай» деген тіркес көбіне әлпештеліп өскен, еркелігі басым, көптің көңілін өзіне қаратып тұратын адамға қатысты айтылады. Тура мағынасында — Құдайдың ең кіші ұлы сияқты ерекше, өзгелерден артық көрінетін бейне. Астарлы мағынасы — адамның өзін тым жоғары ұстауы, көп еркелеуі немесе жұрттың бәрі соған жағдай жасауы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құдай» — ең биік күш, ал «кенже ұл» — қазақ түсінігінде әдетте үйдің іргесінде қалып, ерекше мейірім көретін бала. Сондықтан бұл образ еркелікті, бөлекше қамқорлықты, назды мінезді аңғартады. Теңеу арқылы адамға «өзін өзгеден биік сезінетіндей» не «бәрі соған қарыздай қызмет ететіндей» өң беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл тіркесті үйде жалғыз еркелетілген балаға, не ұжымда өзінше бір артық көрінетін адамға әзіл не ескерту ретінде қолданады. Мысалы, топтағы бір жігіт тапсырмаға қатыспай, бәрі оны күтіп отырса, «Құдайдың кенже ұлындай болып алыпсың» деп айтуы мүмкін. Мұнда реніштен гөрі, шектен тыс еркелік пен өзімшілдікті жұмсартып жеткізу бар.