Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Жайынның аузы кең, арты тар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай кең, ауқымды көрінген нәрсенің іші тар, пайдасы аз болуы мүмкін екенін білдіреді....
Адам құрсақтан арымайды,
Құлақтан ариды.
Құлақтан ариды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам құрсақта жатқанда бұзылмайды, ал құлақ арқылы естіген сөзден, көрг...
Ит иттігін істемесе, іші ауырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойындағы жаман әдет пен орынсыз мінезге ишара етеді. Тура мағынасында «ит иттігі...
Таршылық адамды шынықтырады,
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
Баршылық адамгершілікті ұмыттырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің екі түрлі күйін салыстырады. Таршылық, яғни жоқшылық пен қиындық адамды төзімді,...
Жаман киім жасты кәрідей етеді,
Кәріні перідей етеді.
Кәріні перідей етеді.
**Негізгі мағынасы** Жаман, ұсқынсыз, үйлеспейтін киім адамның сыртқы келбетін бұзып, жас адамның өзін үлкен, ал қарияны...
Адалдық аздырмас,
Арамдық бойды жаздырмас.
Арамдық бойды жаздырмас.
**Негізгі мағынасы** Адалдық адамды төмендетпейді, керісінше арын таза ұстап, абыройын сақтайды. Ал арамдыққа барған кіс...
Сұлуынан жылуы.
**Негізгі мағынасы** «Сұлуынан жылуы» деген мақал сыртқы көріністен гөрі ішкі мейірім мен адамдық қасиет қымбат екенін...
Көңілі алаңның ісі шала.
**Негізгі мағынасы** «Көңілі алаңның ісі шала» деген мақал адамның ойы шашыраңқы, жүрегі басқа жаққа ауып тұрса, бастағ...
Жоқты жонады.
**Негізгі мағынасы** «Жоқты жонады» деген мақалдың тура мағынасы — қолда жоқ нәрсені «жону», яғни жоқтан бар жасау, бард...
Нарқын таппаған сөз құлазиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де өз бағасы, салмағы, орны болатынын білдіреді. Егер сөз ойсыз айтылса, тыңдаушы...
Жұт болса ит семіріп,
Иесіне айбат қылады.
Дау болса би семіріп,
Еліне айбат қылады.
Иесіне айбат қылады.
Дау болса би семіріп,
Еліне айбат қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау кезде кейбір әлсіз, пайдакүнем немесе бұрын үнсіз жүрген адамдардың аяқ астын...
Таяқ жеген төбелеске тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таяқ жеген адам төбелесті тоқтатпай, қайта-қайта жанжалды жалғастыра бе...
Алыстан үрген ит қаппас,
Төбеге төменнен су ақпас.
Төбеге төменнен су ақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алыста тұрған иттің үргені қауіп төндірмейді, ал төбенің басына төменне...
Адам баласын заман өсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Адам баласын заман өсіреді» деген мақал адамды қалыптастыратын ең үлкен күш — уақыт, дәуір және ө...
Жылап айтқан шынға нанады,
Күліп айтқан өтірікке нанады.
Күліп айтқан өтірікке нанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдауы тек мазмұнға емес, оны айту мәнеріне де байланысты екенін білдіре...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.