Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы текшіл, жаман кекшіл.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өкпе-ренішті ұзақ сақтамайды, кешірімге бейім келеді, ал жаман адам болса, кішкентай ре...
Қызды қартша сына,
Атты жігітше сына.
Атты жігітше сына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бен атты бағалағанда асығыс шешім қабылдамауды ескертеді. Қызды сынағанда оның сыртқы...
Татқан да бір, тойған да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана нәрсе жеп көрсең де, толық тойсаң да, адам үшін дәмнің өзі бір...
Тұнық суда түлен туады.
**Негізгі мағынасы** Тұнық суда түлен туады деген мақалдың тура мағынасы — таза, мөлдір суда ерекше жәндік не тіршілік...
Тіске кірген етке қарын тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Тіске кірген етке қарын тоймайды деген мақал адамның қалаған заты қолына тиген сайын, одан әрі көбі...
Ит үрген жерде ауыл бар.
**Негізгі мағынасы** «Ит үрген жерде ауыл бар» деген мақал тура мағынасында: иттің үруі — жақын маңда адамдардың, қоныс...
Ата алмаған атынан көреді,
Қайтып келіп қатынынан көреді.
Қайтып келіп қатынынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуын өзінен әлсізге немесе өзіне жақын адамға төгуін әжуалайды. Тура мағынасында...
Жасықтың көбінен асылдың азы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сапасы төмен, пайдасы аз нәрсенің көп болғанынан, құны жоғары, текті н...
Ақсақ қой жатып семіреді.
**Негізгі мағынасы** Ақсақ қой жатып семіреді деген мақал сырттай қарағанда аяқ баса алмайтын қойдың көп қозғалмай, жат...
Сұлу алған жолдасынан айырылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыртқы сұлулығына ғана қызығып үйленген адам жолдасын жоғалтып алуы м...
Ақымақтың ақылы көзінде.
**Негізгі мағынасы** «Ақымақтың ақылы көзінде» деген мақал адамның ойы терең болмай, бәрін тек сыртқы көрініспен бағала...
Тауына қарай тоғайы,
Шошқасына қарай торайы.
Шошқасына қарай торайы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, елдің не ортаның жай-күйі өз негізіне, иесіне, қоршаған жағдайына қарай қалыпта...
Тазы қуған қояндай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің артынан өте жылдам, тынымсыз, тыным бермей қууын білдіреді. Тура мағынасында...
Көз көргенше ауыз батыр, сөйлеп қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көріп тұрған нәрсеге сенуі оңай, ал шын мәнінде білмей тұрып көп сөйлеу қауіпті е...
Есегіне қарай тұсауы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есектің аяғын байлайтын тұсау оның бойына, жүрісіне сай болуы керек де...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.