Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Иттің құсығы өзіне тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ісі, өз мінезі, өз әдеті ең қымбат болып көрінетінін білдіреді. Тура мағынасынд...
Ерінбеген елекпен су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Еңбекқор, ұқыпты адам жоқ нәрседен де жол табады, ал жалқау адам бар мүмкіндікті де пайдалана алмай...
Кеудесі жақсылардың алтын сандық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, парасатты, өнегелі адамның ішкі дүниесі аса бай екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Қулығына құрық бойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте айлалы, қулығы мол адамды сипаттайды. Тура мағынасында оның қулығына тіпті құрық та ж...
Шытыр жеген түйедей.
**Негізгі мағынасы** «Шытыр жеген түйедей» деген мақал бір істің, сөздің не адамның күйінің сырттай ғана оғаш, қырсық,...
Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі...
Дау айтысады, жау атысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге келіп қалған адамдардың дауы ұзаққа созылса, ақыры ұрыс-керіске, тіпті күш қолдануғ...
Қызы бар ауылдыц қыдыры бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде қызы бар ауылда қонақтың, көрген-білгеннің, аралас-құралас адам...
Ерлік өлім - өлмейтін өмір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, батырдың ел үшін, ар үшін, әділдік үшін жасаған ерлігі өлсе де, аты мен ісі х...
Екі иығына екі үкі, басына бір үкі қадаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі ерекше, сән-салтанаты көп адамды суреттейді. Тура мағынасында адамның екі...
Бұлт шығып, жаңбыр жаумай елді алдайды,
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы белгіге алданып қалмауды ескертеді. Тура мағынасында: аспанда бұлт қоюланып, жаңбы...
Сұңқар самғауын біледі,
Жапалақ жалбауын біледі.
Жапалақ жалбауын біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркімнің өз табиғатына, қабілетіне және дағдысына сай әрекет ететінін білдіреді. Сұңқар —...
Жасқаншақтың көзі сау.
**Негізгі мағынасы** «Жасқаншақтың көзі сау» деген мақал тура мағынасында қорқақ, именшек адамның көзіне бірден ештеңе...
Көсеумен түрткеннің кегі бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қиянат жасасаң, оның өкпесі де, іштегі назасы да оңай ұмытылмайтынын білдіреді. Т...
Жарлы кісі бай болса,
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен жоқшылықтың өткінші екенін аңғартады. Бүгінгі бай ертең жарлы,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.