Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Көп сөз - құлақ сарсытар бос сөз.
**Негізгі мағынасы** Көп сөйлей беру әрдайым пайдалы емес. Мағынасы жоқ, артық айтылған сөз адамды жалықтырады, тыңдаушы...
Жақсыға жолдас болсаң, ісің бітер,
Жаманға жолдас болсаң, басың кетер.
Жаманға жолдас болсаң, басың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адаммен аралассаң, ісің оңға басып, бастаған жұмысыңның берекесі болады дегенді біл...
Ақымақ алғыс алмайды,
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адамға ешкім алғыс айтпайды, өйткені оның ісі де, сөзі де көпке...
Еңбексіз ит жер,
Бейнетсіз бит жер.
Бейнетсіз бит жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында өте терең ой жатыр: еңбектенбеген ад...
Өтірікшінің куәсі қасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне толық сенуге болмайтынын білдіреді. Өтірікші өз өтірігін дә...
Оттан алып, суға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір қиындықтан құтылып, енді бір қатерге тап болуын білдіреді. Тура мағынасында б...
Тышқанның да сауыры бар.
**Негізгі мағынасы** Тышқанның да сауыры бар деген мақал кез келген жаратылыстың өз жаратылысы, қорғаны не әлсіз болса д...
Маймылдың басы ойнауға жеткенмен,
Ойлауға жетпейді.
Ойлауға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — маймыл ойынға епті, қимылға шапшаң, бірақ ой жүгіртіп, терең пайым жа...
Сау төрде, ауру көрде.
**Негізгі мағынасы** «Сау төрде, ауру көрде» деген мақал денсаулықтың қадірін ұқтырады. Тура мағынасында, сау адам үйдің...
Аңқаудың аузы ашық.
**Негізгі мағынасы** «Аңқаудың аузы ашық» деген мақал аңғал, сенгіш, ойланбай сөйлейтін адамның сырын білдіреді. Тура м...
Жақсы ит өлімтігін көрсетпейді.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам не жақсы мінезді жан өзгенің кемшілігін бетіне баспайды, ұсақ-түйекке жармаспайды. Бұл м...
Асау атты таға тоқтатады.
**Негізгі мағынасы** Асау атты да таға тоқтатады деген сөздің тура мағынасы — жуас емес, шапшаң да мінезді жылқыға тағыл...
Болдырған ат болпақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әбден болдырған, әбден қажыған ат бірден тыңайып кетпейді, бұрынғы қал...
Жақсы жұмыс жанға тыныш.
**Негізгі мағынасы** Жақсы істелген жұмыс адамның көңілін орнықтырып, жанын тыныштандырады. Адам өз еңбегін шын ықыласпе...
Көп сөйлесең, тақылдақ дер,
Сөйлемесең, ақымақ дер.
Сөйлемесең, ақымақ дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орнымен айту керегін ескертеді. Көп сөйлеп кетсең, жұрт сені бос, жеңілтек,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.