Көп сөйлесең, тақылдақ дер,
Сөйлемесең, ақымақ дер.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамға сөзді орнымен айту керегін ескертеді. Көп сөйлеп кетсең, жұрт сені бос, жеңілтек, «тақылдақ» деп қабылдайды; ал тым үндемей, ойыңды ашып айтпасаң, сені түсінбей «ақымақ» деуі мүмкін. Яғни, адамның абыройы да, бағасы да сөзді қалай қолдануына байланысты. Астарлы мағынасы — шектен шықпау: артық сөйлемей, қажет жерде нақты, салмақты сөйлей білу.

Образдар мен теңеулер

«Тақылдақ» сөзі тынымсыз шиқылдай беретін құс не тоқтаусыз сөйлейтін адам бейнесін елестетеді. Бұл — орынсыз көп сөздің белгісі. Ал «ақымақ» деу — үнсіздіктің де теріс түсіндіріліп қалатынын көрсетеді. Мұнда халық сөз бен үндеместіктің екеуін де таразыға салып, орта жолды ұсынады: аз, бірақ мәнді сөйлеу.

Қазіргі өмірде

Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жиналыста не күнделікті әңгімеде өте өзекті. Мысалы, адам чатта бәріне бірдей ұзақ жазып, ойсыз пікір тастаса, оны жеңіл қабылдауы мүмкін; ал мүлде пікір білдірмесе, енжар санауы ықтимал. Сондықтан ойды қысқа, анық, мәдениетті жеткізу маңызды.