Жақсыға жолдас болсаң, ісің бітер,
Жаманға жолдас болсаң, басың кетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы адаммен аралассаң, ісің оңға басып, бастаған жұмысыңның берекесі болады дегенді білдіреді. Ал жаман мінезді, теріс пиғылды адамға ерсең, оның зияны өзіңе тиіп, абыройыңнан, тіпті өмірлік қауіпсіздігіңнен айырылуың мүмкін. Яғни, адам өз ортасын таңдағанда өте сақ болуы керек: кіммен жүрсең, соның әсері сенің жолыңа да түседі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "жолдас" сөзі тек қатар жүрген адамды емес, жақын ықпал ететін ортаны білдіреді. "Ісің бітер" дегені — сәттілік, береке, мақсатқа жету. Ал "басың кетер" тіркесі — тура мағынада емес, үлкен қасірет, опық жеу, беделден айырылу деген астарлы мағына береді. Мұнда жақсы мен жаманды қарама-қарсы қою арқылы халық адамның мінезі айналасына жұғатынын ескерткен.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әсіресе достық, жұмыс ортасы, әлеуметтік желідегі таныстыққа қатысты айтылады. Мысалы, бір жас жігіт тәртіпті, еңбекқор достармен араласса, өзі де уақытын бос өткізбей, оқуына не жұмысына жауапкершілікпен қарайды. Ал бұзақы, жалқау, алдаушы адамдармен бірге жүрсе, солардың теріс әдетіне еріп, қиындыққа ұрынады.
Jamanǵa joldas bolsań, basyń keter.