Сау төрде, ауру көрде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сау төрде, ауру көрде» деген мақал денсаулықтың қадірін ұқтырады. Тура мағынасында, сау адам үйдің төрінде, сыйлы орында отырады, ал ауру адам әлсіреп, шетке ығысады деген ой бар. Астарлы мағынасы — дені сау кісі қоғамда белсенді, қадірлі, іс қыла алады; ал сырқат жанның қуаты кеміп, тіршілікке араласуы қиындайды. Сондықтан адам өз денсаулығын сақтап, аурудың алдын алуға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «төр» — құрметтің, жайлылықтың, беделдің белгісі. Ал «көр» — қараңғылық, оқшаулану, әлсіздік ұғымын білдіреді. Яғни бұл жерде төр мен көр екі қарама-қарсы күйді салыстыру арқылы саулық пен сырқаттың адам өміріндегі орнын өте әсерлі көрсетеді. Сау адамға қуат, еркіндік, мүмкіндік тән болса, ауру адамға мұқтаждық пен шектеу тән екені аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, адам үнемі ұйқысыз жүріп, дұрыс тамақтанбай, денсаулығына мән бермесе, кейін жұмысқа да, отбасы ісіне де толық араласа алмай қалады. Сондықтан дер кезінде демалу, қозғалу, тексеріліп тұру — мақалдың бүгінгі өмірдегі нақты сабағы.