Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
787.7K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Ала жылқы жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** «Ала жылқы жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — түсі ала, көзге бірден түсетін жылқы адасып кет...
Көріп білген көріктіден
Көрмей білген текті артық.
Көрмей білген текті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді тек сыртқы сұлулығына қарап бағалау жеткіліксіз. Адамның шын қа...
Бұзау ұрлаған өгізді де ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұсақ бұзауды ұрлап жүрген адам ақыры ірі өгізге де қол сұғуы мүмкін. Ас...
Көптің ауызы дуалы.
**Негізгі мағынасы** «Көптің ауызы дуалы» деген мақалдың тура мағынасы — көп адам айтқан сөздің салмағы бар, бос айтылм...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
От жақпа - пісерсің,
Ор қазба - түсерсің.
Ор қазба - түсерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзгені зияндап, біреуге қулық жасамауын ескертеді. Тура мағынада от жақсаң, өзің...
Қанша білгіш десе де,
Адам сүймес малсызды.
Адам сүймес малсызды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлкі жоқ адамды жұрт қанша білгіш, ақылды десе де, онша қадірлей қ...
Екі сөйлеген қарияның қадірі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет сөйлеп, бір айтқанынан өзі қайтатын қарияның сөзі өтпей қалады...
Өлі бөріні ит аттамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген қасқырдан ит те қорқып, жақындамайды, аттап өтпейді. Астарлы мағ...
Жүрген жерде жел қалар,
Көрген жерде ел қалар.
Көрген жерде ел қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрген ізі, істеген ісі, айтқан сөзі артында белгі қалдыратынын білдіреді. Тура м...
Адал ниет - ақ көйлек.
**Негізгі мағынасы** Адал ниет адамның ішкі тазалығы мен шынайы пиғылын білдіреді. Мақалдың тура мағынасында «ақ көйлек»...
Жайынның құйрығын жеген жатпас.
**Негізгі мағынасы** Жайын — ірі, дәмді балық, ал оның құйрығын жеген адам тоқ, разы болады деген ишара бар. Мақалдың ту...
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам көп сөйлемей, сөзін орнымен ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында — аузы жаб...
Қиналып сұрағанға берсең,
Өзіңді сыйлағаның;
Өзіңді сыйлағаның;
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қиналып, мұқтаж болып сұрап келген адамға көмек берсең, оған ғана емес...
Шала молда шарық айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді әж...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.