Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Кекірейген кердеңнен қаш.
**Негізгі мағынасы** «Кекірейген кердеңнен қаш» деген мақал тәкаппар, паң, өзін өзгеден жоғары қоятын адамнан аулақ бол...
Алғаш ойла, кейін сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, алдымен ойланып алып сөйлеуге шақырады. Тура мағынасында — сөз айтпас бұ...
Арманмен алысқан - тарлан.
**Негізгі мағынасы** Арманмен алысқан тарлан деген сөз өмірде биік мақсат қойып, соған табандылықпен ұмтылған адамды дәр...
Аты - бал, ісі - сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, істеген әрекетіне қарап бағалау керек дегенді білдіреді. «Аты...
Дырдушыл жастық - қайырсыз қарттық.
**Негізгі мағынасы** «Дырдушыл жастық - қайырсыз қарттық» деген мақал жастық шақты бос күлкі, еріншектік, думан мен дум...
Саясы жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: саясы, көлеңкесі жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды. Астарлы мағынасы: адамға...
Жар жол болмас, жат ел болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жар мен жат елдің жолы бір болмайды, яғни олардың орны, ықпалы, бағыты...
Төлерде төредей бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қарызын, міндетін немесе өтеу сәтін келгенде әдепті, жауапты, сыпайы болуын меңзе...
Қисық істің
Қырық жылдан кейін де қиығы шығар.
Қырық жылдан кейін де қиығы шығар.
**Негізгі мағынасы** Қисық іс — адал емес, жөнсіз, әділетсіз жасалған әрекет. Мұндай істің үсті уақытша жабылғанымен, тү...
Азу тісі қаладай:
жабуы жамшыдай,
құйрығы қамшыдай,
бура сойған не сұмдық!
жабуы жамшыдай,
құйрығы қамшыдай,
бура сойған не сұмдық!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай алып, айбарлы көрінгенмен, іші қауіпті, мінезі қатерлі адамды не құбылысты әшкере...
Семірген сайын тауықтың арты бітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауық семірген сайын оның арты бітеліп, қозғалысы ауырлайтыны. Астарлы...
Жақсыға жаман тең келмес,
Көтергенмен кеудесін.
Көтергенмен кеудесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның арасы жер мен көктей екенін білдіреді. Жақсының ісі, мінезі,...
Ақиқат ағын суды да тоқтатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың күші өте зор екенін білдіреді. Тура мағынасында ағып жатқан суды тоқтату қиын,...
Ағашы аласа болса да, алмасы тамаша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы аласа ағаштың жемісі бәрібір тәтті, сапалы болуы мүмкін. Астарлы...
Қыз өспес пе, көкіректі теспес пе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ер жетіп, бой жеткенде үй ішіндегі ескі ойды, тар түсінікті бұзатынын білдір...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.