Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Айтсам, тілім күйеді,
Айтпасам, ділім күйеді.
Айтпасам, ділім күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішіндегі ауыр күйді, екіұдай халді білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтса, сөзінің с...
Бүркіт қартайғанда тышқан аулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, аң-құсқа да ортақ өмір заңын меңзейді: жастық шақта күш-қайрат мол болады, ал...
Атан бол, бура бол, інгенімді қайыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеге қатысты сөз. «Атан», «бура», «інген» — түлік атаулары, ал «қайыт...
Ақыл қонбаған жігітке,
Бақыт та қонбайды.
Бақыт та қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы толыспаған, ойланбайтын, жауапсыз жігіттің баққа да, ырысқа да оңай жете алмайтынын...
Малы бардың назы бар.
**Негізгі мағынасы** «Малы бардың назы бар» деген мақалдың тура мағынасы — малы, дәулеті бар адамның өз қалауы, еркеліг...
Жарлы деп сөкпе ,
Пайғамбарға тілің тиеді ,
Жалғыз деп сөкпе ,
Құдайға тілің тиеді.
Пайғамбарға тілің тиеді ,
Жалғыз деп сөкпе ,
Құдайға тілің тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адамды, жалғыз жанды кемсітуге, сөзбен түйреуге болмайтынын ескертеді. Тура мағынас...
Көп ойласаң дана боласың,
Көп ойнасаң бала боласың.
Көп ойнасаң бала боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, салмақты болуға үндейді. Көп ойлаған кісі істің мәнін аңғарып, ұсақ-түйе...
Бір оқты құлан көтереді,
Екі оқты ұлан көтереді.
Екі оқты ұлан көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлан бір оқтың салмағын ғана көтере алады, ал екі оқты жас ұлан ғана...
Қарғаның «қарқ» дегені - өзіне сүйеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қарға қарқылдағанда өз дауысымен өзі ғана үн қосып, өзіне дем б...
Әйел ақылсыз ,бақа көріксіз .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен ақылдың екеуі де адамға сән беретін қасиет екенін астарлайды. Мұнда әй...
Ағайын ащы, мал тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ағайын-туыс кейде ащы сөз айтып, шындықты бетке басуы мүмкін, ал мал, д...
Ері жоқ әйел - ескегі жоқ қайық,
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірін толықтырып тұратынын айтады. Тура мағынасында ескегі жоқ қайық с...
Есек семірсе, иесін тебер.
**Негізгі мағынасы** «Есек семірсе, иесін тебер» мақалы тойынған, мансапқа не дәулетке жеткен кейбір адам бұрынғы қамқо...
Жарақтыға жау жолықпас.
**Негізгі мағынасы** «Жарақтыға жау жолықпас» деген мақал тура мағынасында қаруы, қорғанысы бар адамға жау батпайды дег...
Терең құдықтың суы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Терең құдықтың суы тәтті деген мақалдың тура мағынасы — құдық неғұрлым терең болса, оның суы көбіне...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.