Ағайын ащы, мал тұщы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ағайын-туыс кейде ащы сөз айтып, шындықты бетке басуы мүмкін, ал мал, дүние-мүлік сырттай жағымды, тәтті көрінеді. Астарлы мағынасы: жақын адамның сыны мен өкпесі ауыр тисе де, оның пайдасы бар, өйткені ағайын шындықты жасырмайды. Ал малға, байлыққа тым әуестену адамды уақытша қызықтырғанымен, оның қызығы өткінші. Сондықтан туыстың ақылы мен ескертуі дүниеден қымбат қойылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ащы» сөзі — ренжітетін, бірақ пайдалы шындықтың белгісі. «Тұщы» сөзі — малдың, дүниенің дәмді, жағымды, көз тартарлық көрінуін білдіреді. Халық ағайынды ащы сөзбен, малды тұщы дәммен салыстыру арқылы адамның өмірдегі екі таңдауы барын аңғартады: бір жағында — шындық пен туыстық, екінші жағында — қызық пен дүниеқоңыздық.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал туыстың, ағайынның сын-кеңесін дұрыс қабылдауға үйретеді. Мысалы, ағайының біреуіңнің жұмысқа салғырт қарағаныңды айтып, ашы болса да, ол сөзі сені түзетуі мүмкін. Ал тек ақша қуып, жақындардың ақылын елемеу кейін өкініш әкеледі. Сондықтан бұл мақал адамды туыстың сөзін бағалап, дүниеден гөрі татулықты жоғары қоюға шақырады.