Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
53.5K
Қаралым
161
Орташа
Сұрыптау:
Аш ит тапқанын асай береді:
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аштық қысқан жанның қолына не түссе, соны талғамай пайдалана беретінін білдіреді. Тура ма...
Аштан өлген кісінің моласы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аштықтан қаза болған адамға мола да тұрғызылмауы мүмкін деген ауыр шын...
Тарыққан талғамайды.
**Негізгі мағынасы** «Тарыққан талғамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қысылған, қиналған адам талғап-таңдап жатпайд...
Барға - мәзір, жоққа - сабыр.
**Негізгі мағынасы** Бар нәрсеге қанағат етіп, қолдағыға шүкіршілік ету керек; ал жоқшылық не жетіспеушілік кездессе, са...
Оқ табылса, құс кез келмейді,
Ас табылса, дос кез келмейді.
Ас табылса, дос кез келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына қиындық түскенде немесе күнкөріс тарылғанда, жанында жәрдемдесетін жанның...
Сындырып жақсаң, қырық жылға жетеді,
Қопарып жақсаң - бір жылға.
Қопарып жақсаң - бір жылға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отынды сындырмай, тұтас күйінде жақсаң, ол баяу жанады да, ұзаққа жете...
Тойсаң, тоқтының еті қи сасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тойымсыздығын, қанағатсыз көңілін әжуа етеді. Тура мағынасында тоқтының еті – тәт...
Байдың қатыны өлсе, төсегі жаңғырар,
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын ащы шындықпен көрсетеді. Тура мағынасында, дәулетті ада...
Татқан да бір, тойған да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана нәрсе жеп көрсең де, толық тойсаң да, адам үшін дәмнің өзі бір...
Сойса қозы өледі,
Соймаса өзі өледі.
Соймаса өзі өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ұшты, бірақ түйіні анық жағдайды білдіреді: қай жолды таңдасаң да, бір шығынсыз болма...
Сорлының аты сорға жығылар,
Оралып келіп, орға жығылар.
Оралып келіп, орға жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиындыққа ұшыраған, бағы жанбаған адамның басынан бір қайғы кетсе, екіншісі келіп соғаты...
Ашаршылықта жеген құйқаның дәмі
ауыздан кетпес.
ауыздан кетпес.
**Негізгі мағынасы** Аштық пен қиындықта желінген азғантай ас адамның есінде ерекше сақталады. Бұл мақал тура мағынасынд...
Аш адам Құдайын ұмытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аш жүрген адам қарнының қамын ойлап, басқа нәрсені естен шығарады. Ас...
Бие кәрі, құлын жас,
Келер жылы қолың бос.
Келер жылы қолың бос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қартайса да, құлын әлі жас, сондықтан оның толықтай пайдасын бірден...
Екі сартқа бір тартар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, бір заттың немесе бір пайда-кірістің екі адамға тең жетпей, тек біреуіне ғана...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.