Жау, дұшпан туралы 79
Жау мен дұшпан туралы мақал-мәтелдер сақтық, бірлік және сабыр арқылы қауіптен қорғануды үйретеді.
Күнде бір мақал
«Жау, дұшпан туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
79
Мақал-мәтел
27.6K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Іштен шыққан жау жаман.
Негізгі мағынасы «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қатерлі…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Үйреніскен жау атыспаққа жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын бір-біріне үйреніп қалған жаулар соғысқа, қақтығысқа да шебер…
Жау жоқ деме, жар астында,
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға, аңғалдыққа салынбауға шақырады. Тура мағынасы: жау да, қасқыр да…
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын…
Қара қытай қаптаса,
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы қауіп-қатер күшейген кезде адам бұрын жат көрінген кісінің де қадірін түсіне…
Жауда да бір үйің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тіпті жау жақта, бөтен елде не қиын ортада да паналайтын, бас сұғатын бір…
Дос - егіз, дұшпан - сегіз.
Негізгі мағынасы Дос адам өмірде ең жақын тірек, сырлас әрі сенімді серік болады. Сондықтан «дос — егіз» дегені: шын…
Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Бөлінгенді бөрі жер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жарылған, яғни бөлініп кеткен нәрсені жау оп-оңай иемденеді, ал бөлінген…
Дұшпаның күлді дегенше,
Сырыңды білді де.
Сырыңды білді де.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға дұшпанның сырттай күлкісіне сенбеуді ескертеді. Тура мағынасында, жау күліп тұрғандай…
Ежелгі жау ел болмас.
Негізгі мағынасы «Ежелгі жау ел болмас» деген мақалдың тура мағынасы — көптен бері жаулық қылып келген адам не топ…
Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Дауға барсаң, шешерді ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әр іске алдын ала дайын болып баруға үндейді. Жауға барсаң, қолыңда қорған болатын…
Тау берігінде қонысың болсын,
Іздеген жау таба алмайды.
Ел берігінде досың болсын,
Аңдыған жау ала алмайды.
Іздеген жау таба алмайды.
Ел берігінде досың болсын,
Аңдыған жау ала алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — берік тау мен мықты қоныс қауіптен қорғайтыны. Астарлы мағынасы — адамға…
Кезенген жаудың көзінен сақтан,
сойқанның сөзінен сақтан.
сойқанның сөзінен сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жау кезенгенде оның қимылынан, ал сойқан адам сөйлегенде оның сөзінен сақ…
Жауыңды басындырма ,
Халқыңды ашындырма .
Халқыңды ашындырма .
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің намысы мен қауіпсіздігін сақтауды үйретеді. Тура мағынасында: жау күшейіп, бас көтеріп…
Жау атыспай беріспейді.
Негізгі мағынасы «Жау атыспай беріспейді» деген мақалдың тура мағынасы — қарсылас өз еркімен шегінбейді, жеңілмей тұрып…
Жау төнгенде батыл бол,
Дау төнгенде ақыл бол.
Дау төнгенде ақыл бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қиын сәтте сабыр сақтап, дұрыс қимылдауға үндейді. Бірінші жолдағы «жау төнгенде…
Дұшпан не демейді,
Түске не кірмейді?
Түске не кірмейді?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау адам не айтпайды, түс кезінде де неше түрлі бейне кірмейді деген ойды…
Қайта жауған қар жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Қайта шапқан жау жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қайта жауған қар да, қайта шабуыл жасаған жау да қауіпті. Астарлы…
Саған дұшпан - маған жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сенің қарсыласың маған да қарсы, сенің жауың маған да жау деген ойды…
Тынбаған дау жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Қайта шапқан жау жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқтамаған дау да, қайта-қайта шапқан жау да жаман деген сөз. Астарлы…
Досыңа балдай тәтті бол,
Дұшпанға тастай қатты бол.
Дұшпанға тастай қатты бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға екі түрлі мінез ұстануды үйретеді: досқа — мейірімді, жылы, сыйлы болу керек; ал…
Қырда қасқыр ұлыса,
Үйдегі иттің бауыры сыздайды.
Үйдегі иттің бауыры сыздайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қырда қасқыр ұлыса, үйдегі ит мазасызданып, бауыры сыздап, ішкі түйсікпен…
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал…
Дұшпаннан түк тартсаң да пайда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жаудан, дұшпаннан аз болса да бір нәрсе алсаң, соның өзі пайдаға жарайды…
Жау жоқта жарақ көп,
Жау келгенде таяқ табылмас.
Жау келгенде таяқ табылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау жоқ кезде қару-жарақ көп болып көрінеді, ал қауіп төнген сәтте қолда…
Қылыш даттанса, ел бұзылады,
Ел даттанса, ат сабылады.
Ел даттанса, ат сабылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі келіспеушілік пен наразылықтың салдары ауыр болатынын ескертеді. Тура…
Дұшпан жоқ деме,дұшпан аяқ астында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға шақырады. Тура мағынасы — дұшпан көзге көрініп, алыста жүрмеуі…
Жауды аяған жаралы.
Негізгі мағынасы «Жауды аяған жаралы» деген мақалдың тура мағынасы — жауға босаңсып қарасаң, өзің де зардап шегесің…
Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
Жер таусыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел мен жердің тыныштығы әрдайым сынға түсіп отыратынын білдіреді. Тура мағынасында, қай…
Қылыш түбі - ұрыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы…
Жауға жаның ашымасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жау, дұшпанға аяушылық танытпа, өзіңді де, елді де қорғай біл деген ойды білдіреді. Тура…
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
Негізгі мағынасы Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өліміне…
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай айбар шегіп, ашықтан-ашық қауіп төндірген жаудың өзі алдын ала танылады, одан…
Жаудың сырын жау білмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаудың ішкі ойын, жоспарын, әлсіз не күшті тұстарын жаудың өзі де толық…
Қуғынмен келген сүргінмен кетеді.
Негізгі мағынасы Қуғынмен келген адам не зат, не билік ұзақ тұрақтамайды деген ой айтылады. Тура мағынасында біреуді…
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жау да, жыртқыш аң да адамға бірдей қауіпті. Астарлы мағынасы — адам…
Досыңа өтірік айтпа,
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзге сақ болуға, әркімге бірдей сыр ашпауға үйретеді. Досқа өтірік айтпа деуі…
Хан көп болса, жау көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір елде немесе ортада хан, басшы, әмірші көп болса, елдің берекесі кетіп…
Жауды көрсе, ердің жүзі қызарар ,
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің намысы мен жауапкершілігін суреттейді. Тура мағынасында, жауды көргенде ердің…
Ең көп оқылған
Іштен шыққан жау жаман.
Негізгі мағынасы «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қатерлі…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Үйреніскен жау атыспаққа жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын бір-біріне үйреніп қалған жаулар соғысқа, қақтығысқа да шебер…
Жау жоқ деме, жар астында,
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға, аңғалдыққа салынбауға шақырады. Тура мағынасы: жау да, қасқыр да…
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын…
«Жау, дұшпан туралы» мақал-мәтелдер — елдің сыртқы қауіпке, ішкі алауыздыққа және қастық пиғылға қатысты өмірлік тәжірибесін жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санатта сақ болу, дұшпанның айласын аңдау, артық даңғойлықтан қашу, қиын сәтте берік болу сияқты ойлар айтылады.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.