Ежелгі жау ел болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ежелгі жау ел болмас» деген мақалдың тура мағынасы — көптен бері жаулық қылып келген адам не топ ешқашан шынайы дос, тату елге айналмайды. Астарлы мағынасы — бұрынғы өкпе, қастық, сатқындық оңай ұмытылмайды; сондықтан жауға сеніп, сақтықты жоғалтуға болмайды. Бұл сөз халықтың тарихи тәжірибесінен туған: жауласқан екі жақтың арасы бірден түзелмейді, оған уақыт, шынайы ниет және дәлел керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ежелгі жау» — ұзақ уақыт бойы дұшпандық сақтаған адам не ел. «Ел болмас» тіркесі тек бір шаңырақ астына бірігу емес, татулық пен сенімнің орнауын білдіреді. Яғни мақал жаулық пен бейбітшілікді қарсы қойып, сенімсіздіктің салмағын айқындайды. Бұл жерде «ел» сөзі бірлік, ортақ мүдде, тұрақты қарым-қатынас мәнінде қолданылған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамаралық қатынаста да, жұмыс орнында да қолданылады. Мысалы, бір әріптес бірнеше рет өтірік айтып, істі бүлдірсе, оған бірден толық сену қиын болады. Сондай жағдайда «ежелгі жау ел болмас» деп, сақ болуды ескертуге болады. Мақал бізге кек сақтауды емес, сенімнің оңай қалыптаспайтынын түсіндіріп, абай ойлауға шақырады.