Жау, дұшпан туралы 79
Жау мен дұшпан туралы мақал-мәтелдер сақтық, бірлік және сабыр арқылы қауіптен қорғануды үйретеді.
79
Мақал-мәтел
19.5K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Алысқан жауға арқаңды көрсетпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаумен бетпе-бет келгенде именіп, әлсіздік танытпа, кері шегінбе, қарсы тұра біл дегенді...
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын ай...
Бір мылтықтың аузына мың кісі сыяды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана мылтықтың аузынан шыққан оқ көп адамға әсер ете алады деген...
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай айбар шегіп, ашықтан-ашық қауіп төндірген жаудың өзі алдын ала танылады, одан сақ...
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
**Негізгі мағынасы** Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өлімін...
Дау айтысады, жау атысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге келіп қалған адамдардың дауы ұзаққа созылса, ақыры ұрыс-керіске, тіпті күш қолдануғ...
Дауға барсаң, бірің бар,
Жауға барсаң, бәрің бар.
Жауға барсаң, бәрің бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дау-шарға, келіспеушілікке барған кезде бір адам да жеткілікті болуы м...
Дос - егіз, дұшпан - сегіз.
**Негізгі мағынасы** Дос адам өмірде ең жақын тірек, сырлас әрі сенімді серік болады. Сондықтан «дос — егіз» дегені: шын...
Досыңа балдай тәтті бол,
Дұшпанға тастай қатты бол.
Дұшпанға тастай қатты бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі түрлі мінез ұстануды үйретеді: досқа — мейірімді, жылы, сыйлы болу керек; ал д...
Досыңа өтірік айтпа,
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге сақ болуға, әркімге бірдей сыр ашпауға үйретеді. Досқа өтірік айтпа деуі — ж...
Дұшпан жоқ деме,дұшпан аяқ астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға шақырады. Тура мағынасы — дұшпан көзге көрініп, алыста жүрмеуі...
Дұшпан не демейді,
Түске не кірмейді?
Түске не кірмейді?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау адам не айтпайды, түс кезінде де неше түрлі бейне кірмейді деген ой...
Дұшпаннан түк тартсаң да пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаудан, дұшпаннан аз болса да бір нәрсе алсаң, соның өзі пайдаға жарайд...
Дұшпаның күлді дегенше,
Сырыңды білді де.
Сырыңды білді де.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дұшпанның сырттай күлкісіне сенбеуді ескертеді. Тура мағынасында, жау күліп тұрға...
Ең көп оқылған
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Үйреніскен жау атыспаққа жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын бір-біріне үйреніп қалған жаулар соғысқа, қақтығысқа да шебер бо...
Жау жоқ деме, жар астында,
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрдайым сақ болуға, аңғалдыққа салынбауға шақырады. Тура мағынасы: жау да, қасқыр...
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын ай...
«Жау, дұшпан туралы» мақал-мәтелдер — елдің сыртқы қауіпке, ішкі алауыздыққа және қастық пиғылға қатысты өмірлік тәжірибесін жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санатта сақ болу, дұшпанның айласын аңдау, артық даңғойлықтан қашу, қиын сәтте берік болу сияқты ойлар айтылады.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар адамды бірлікке, ұйымшылдыққа, ақылмен әрекет етуге үндейді. Жауға алдырмас күш — татулық, тәртіп және әділ шешім екенін еске салып, ерлік пен парасатты қатар қояды. Сонымен бірге, дұшпандықты өршітпей, сабыр сақтап, қауіпті бағамдап, бейбіт жолды ұмытпауға тәрбиелейді.