Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
72.9K
Қаралым
174
Орташа
Сұрыптау:
Қашарыңда қашарсың,
Туарыңда сасарсың.
Туарыңда сасарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түскенде оның алдын ала ойлап, сақтанбай қалса, қиын сәтте абдырап қала...
Керуеннің күні қомда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — керуен жолға шығар кезде түйенің қомын ертерек дайындау керек деген ой...
Қыс та қысырайды.
**Негізгі мағынасы** «Қыс та қысырайды» деген мақал қыс мезгілінің де өз мінезі, өз тарлығы мен қиындығы болатынын білді...
Жазғы жуынды - қыста қатық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазда сүттен жасалған жуындыны сақтап қойса, қыста ол қатық болып, асқа...
Бүгін қасқа, ертең басқа.
**Негізгі мағынасы** «Бүгін қасқа, ертең басқа» — адамның бүгінгі күйі, беделі, сәті немесе жағдайы ертең өзгеріп кетуі...
Тұрмыс түзетер ойыңды,
Ойың түзетер бойыңды.
Ойың түзетер бойыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен мінезі бір-біріне тығыз байланысты екенін айтады. Тұрмыс жақсарса, адам...
Өлмеген өлі балыққа кездеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі балық өлі балыққа да кездесіп қалады. Астарлы мағынасы — өмірде ә...
Көп жүрген көгерер,
Көл аққан жерге нұр кірер.
Көл аққан жерге нұр кірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп қозғалып, жүрген жері жиі ауысқан адам тіршілік көріп, тәжірибе жи...
Жазға жетсең, қыс күніңді ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды келер күнге алдын ала қамдануға шақырады. Жаз — молшылық, жайлылық, береке кезеңі...
Жорға мінген жолдасынан айырылар,
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында бәрі уақытша екенін, байлық та, мәртебе де, қуаныш та ұзаққа тұрмай...
Тұрымтай көз тұндырады,
Қараша қазан қайнатады.
Қараша қазан қайнатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрымтайдай кішкентай құс көзге көп түседі, ал қараша айы қазан-қазан қ...
Бұлттанған күн жаумай қоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспан бұлттанып, күн күреңітіп тұрса, жауынның жаууы ықтимал. Астарлы м...
Маусым - табаныңнан таусыл.
**Негізгі мағынасы** «Маусым - табаныңнан таусыл» мақалы уақыттың, мезгілдің қадірін білуге шақырады. Тура мағынасында...
Өгіз қарын майыңды өлгенде бастаймысың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тірі кезінде, қолындағы мүмкіндікті дер кезінде пайдаланып, қажет істі уақытында...
Жүріп шаршаған тұрып тынығады,
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен тіршілік қалпы біркелкі болмайтынын, әр істің өз шаршатуы барын білдір...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.