Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Диқан болсаң, күз айда,
Күз айдасаң, жүз айда.
Күз айдасаң, жүз айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбекті дер кезінде, мезгілін өткізбей атқару керегін білдіреді. Тура мағынад...
Жердің аласа-биігі бар,
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз деңгейі, өз қиындығы болатынын білдіреді. Жердің аласа да, биігі де...
Жастықта еңбек бер,
Қартайғанда дәулет бер.
Қартайғанда дәулет бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жастық шақта қол қусырып отырмай, еңбек етіп, маңдай тер төгуге шақырады. Жастық —...
Ат мініп, атан жетелеп,
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәріліктің аяқ астынан келмейтінін, бірақ оның адамға біртіндеп салмағын түсіретінін аңғ...
От суымайды, сөнеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — от бірте-бірте әлсіреп, әуелі суымай тұрса да, ақыры сөніп қалады. Аст...
Ескірген нәрсе ерсі көрінер.
**Негізгі мағынасы** Ескірген нәрсе өз уақыты өтіп, сәні мен құны кемігенде, жұртқа оғаш әрі үйлесімсіз көрінеді. Бұл ма...
Құс көк сеңгірге бір қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде биік мұрат пен үлкен мақсатқа жету әрдайым бола бермейтінін білдіреді. Қ...
Көне етіктіге бармайды,
Көк етікті алмайды.
Көк етікті алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда ескі етіктің неге жарамайтынын, жаңа көк етіктің неге алынбайтынын айтқ...
Көкте байлау,
Жерде тұрлау жоқ.
Жерде тұрлау жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көкте ештеңені мықтап байлап қою мүмкін емес, жерде де бір орында қазық...
Жолаушының ақысы жүрсе бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолаушының жол ақысы, шығыны жүріп, діттеген жеріне жеткенде ғана аяқт...
Аяқты шалма, қапы қалма.
**Негізгі мағынасы** «Аяқты шалма, қапы қалма» деген мақал адамның әр қадамын абайлап басуын ескертеді. Тура мағынасынд...
Ойна, жұмысты да ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тек қызыққа беріліп кетпей, істің де, жауапкершіліктің де жайын ойлау керек екенін...
Әр заманның үлгісі өзіне қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр дәуірдің өз талабы, өз салты, өз өлшемі болатынын айтады. Бір заманда дұрыс көрінген н...
Арба айдаған алдына қарайды.
**Негізгі мағынасы** Арба айдаған адам жолға қарап отырады, өйткені арбаның бағыты мен қауіпсіздігі оның алдыңғы көргені...
Ұйқы өліммен тең.
**Негізгі мағынасы** «Ұйқы өліммен тең» деген мақал тура мағынасында адам ұзақ ұйықтағанда сыртқы дүниеден уақытша ажыр...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.