Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.6K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Мың асуға бір тосу.
**Негізгі мағынасы** «Мың асуға бір тосу» деген мақалдың тура мағынасы — көп асу, көп белдің арасынан бір жерден тосқау...
Өзен бойы тұрғанда,
Өзге жерге қонбаңыз.
Өзге жерге қонбаңыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзіне қолайлы, берекелі, жайлы орнын тастап, орынсыз басқа жерге ұмтылмауды ескерт...
Көрмеген жердің ой-шұңқыры көп.
**Негізгі мағынасы** «Көрмеген жердің ой-шұңқыры көп» деген мақал адамға бейтаныс, бұрын жүріп көрмеген жерде күтпеген...
Бір қарлығаш келгенмен жаз болмайды,
Бір сауысқан келгенмен қыс болмайды.
Бір сауысқан келгенмен қыс болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір қарлығаштың келуімен жаз толық орнап кетпейді, бір сауысқанның келу...
Кәрі жатса қунайды,
Жас жүрсе қунайды.
Жас жүрсе қунайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адам жатып, тыныштық тапқанда қуанады, ал жас адам жүріп-тұрып, іс қылып, еңбек етке...
Егінші жылда арманда,
Балықшы күнде арманда.
Балықшы күнде арманда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егінші де, балықшы да еңбегінің нәтижесін бірден көрмей, үмітпен күтед...
Бұрылмай жүрген бұрын барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолда бұрылып, кідіріп, алаңдамай жүрген адам діттеген жеріне ертерек...
Жолы болар жігіттің,
Желі оңынан тұрады.
Желі оңынан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сәті түсіп, ісі оңынан жүретін жігіттің жолы да, тірлігі де ыңғайлы болатынын білдіреді....
Түстік өмірің болса,
Күндік дүние жина.
Күндік дүние жина.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қысқа ғұмырдың қадірін біліп, бос жүрмей, тіршілікке пайдасы тиетін іс жасау керег...
Қонақ:
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың үй иесіне бірдей емес, уақыт өте өзгере түсетін салмағын астарлап айтады. Таңерт...
Ақырап ақырып келеді,
қарлы боранын шақырып келеді.
қарлы боранын шақырып келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда Ақырап айының мінезі қатты, ызғарлы, суық желі мен бораны жиі болатыны астарланып айтыл...
Қамданған қапы қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қамданған адам алдын ала ойлап, керегін түгендеп, сақ жүрсе, қиын сәтте тосылмайды, ұтылмайды. Бұл...
Еріншектің ертеңі көп,
Жеңілтектің селтеңі көп.
Жеңілтектің селтеңі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқау, еріншек адамның ісі бітпей, бәрін «ертеңге» ысыра беретінін білдіреді. Ол бүгін а...
Еңбекқорға әр күн сәт,
Еңбексізге бір күн сәт.
Еңбексізге бір күн сәт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек пен әрекеттің өмірдегі орнын көрсетеді. Еңбекқор адам үшін әр күн пайдалы, ырысқа т...
Дүние - үлкен көл,
Замана - соққан жел.
Замана - соққан жел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тұрақсыз, аумалы-төкпелі екенін білдіреді. Дүние үлкен көл сияқты: үсті тыныш көр...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.