Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.8K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Заман - ұзақ, сұрыпталған дәуір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың бір ғана сәттен тұрмайтынын, әр дәуірдің өз іріктелген, екшелген ерекшелігі бола...
Бұрынғыны айтпай соңғы еске түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткен оқиғаны, ескі жайды айтпасаң, кейінгісін толық еске түсіру қиын....
Заманды себеп билейді.
**Негізгі мағынасы** «Заманды себеп билейді» деген мақал өмірде болып жатқан құбылыстың бәрі өздігінен емес, белгілі бір...
Ғасырына қарай асылы.
**Негізгі мағынасы** «Ғасырына қарай асылы» деген мақал әр дәуірдің өзіне сай қадірлі адамы, құндылығы, өлшемі болатыны...
Бақ келсе аспа,
Сыр келсе саспа.
Сыр келсе саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бақ пен қиындықтың екеуіне де сабырмен қарауды үйретеді. «Бақ келсе аспа» дегені —...
Жоқ іздеген жоғалғанды табады.
**Негізгі мағынасы** Жоқ іздеген жоғалғанды табады деген мақал адам бір нәрсені шын ықыласпен, табандылықпен, сабырмен і...
Келеріңде жетерсің ойын салып,
Қайтарыңда кетерсің мойын салып.
Қайтарыңда кетерсің мойын салып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір іске не сапарға бара жатқандағы көңіл күйі мен қайтардағы жағдайын салыстырад...
Ас ішіп, аяқ босатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен адам аяқ-қолын босатып, дем алады. Астарлы мағынасы — бір іст...
Қыс қыстығын қылмаса,
Жаз жаздығын қылмайды.
Жаз жаздығын қылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс өзіне тән салқын, қытымыр мінезін көрсетсе, жаз да өз жылуын, жайм...
Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
Жаз да болса қыс болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлаудың, яғни ел жайлап отырған өңірдің бас жағынан суық жел тұрса,...
Түс - күндіз бұққан ойдық елесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түс көруді адамның күндізгі ойының жалғасы, көлеңкесі ретінде түсіндіреді. Яғни күндіз кө...
Бүркіт қартайғанда тышқан аулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, аң-құсқа да ортақ өмір заңын меңзейді: жастық шақта күш-қайрат мол болады, ал...
Асығыс істеген жұмыс сәтті болмас,
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асығып істелген жұмыс та, шала піскен ас та өз нәтижесін бермейді. Аст...
Жолмен жүрсең, жортып жүр,
Жортып жүрсең, жол өнер.
Жортып жүрсең, жол өнер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ісін асықпай, бірақ ұқыпты, жинақы және мақсатпен атқару керегін меңзейді. Тура мағы...
Он бес жас құйын қуған желмен тең.
**Негізгі мағынасы** Он бес жас — адамның қайраты тасып, бойы серпіліп, ойы да, қадамы да алға ұмтылатын шақ. Мақал осы...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.