Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
«Қазан аузы жоғары , қармақ суда.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тура мағынасы: қазан аузын ашып, асқа дайын тұр, ал қармақ әлі суда, балық ұсталмаған. Астарлы мағынасы — нәтиже қолға тимей тұрып, оны бар деп санау, олжаны ертерек есептеу. Адам қазанын оттың басына қойып қойған, бірақ балықтың түсетін-түспейтіні әлі белгісіз. Мақал асығыс үміт пен әлі жоқ нәрсеге арқа сүйеуді әзілмен сынап, «әуелі ісіңді бітір, сосын қуан» деген ойды айтады. Сонымен бірге ол үміт пен шындықтың арасында әлі ұзақ жол жатқанын еске салады.
Образдар мен теңеулер
«Қазан» — ас, тамақ, күнделікті ырыс. Оның «аузы жоғары» болуы — бос, дайын, толуды күтіп тұрғаны. «Қармақ» — олжаны алудың құралы, ал «суда» болуы — нәтиженің әлі белгісіз екені. Бір сөйлемде дайын тұрған қазан мен суда тұрған қармақты қатар қою үміт пен шындықтың арасындағы қашықтықты көзге елестетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал әлі жүзеге аспаған табысқа ертерек сенетін адамға айтылады. Мысалы, келісімшартқа әлі қол қойылмаса да, адам күтілген ақшаны есептеп, қымбат зат сатып алуды жоспарласа, «қазан аузы жоғары, қармақ суда» деуге болады. Мақал алдымен істі аяқтауға, содан кейін ғана олжаны жоспарлауға үйретеді.