Бауыры бүтін, басы аман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның бауыры да, басы да бүтін, яғни дені сау, аман-есен болуы. Астарлы мағынасы — ең үлкен байлық ақша не дүние емес, адамның амандығы мен саулығы. Қиындықтың бәрінен бұрын жанның тыныштығы, дененің саулығы қымбат екенін ескертеді. Бір істің сәтті аяқталуы да, өмірдің мәнді болуы да алдымен қауіп-қатерсіз, аман қалуға байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бауыр» мен «бас» — адамның ең маңызды мүшелері. «Бауыры бүтін» дегені ішкі саулығы, жан дүниесінің де, тәнінің де дұрыс болуы деген ойға жетелейді. «Басы аман» — бас аман болса, адам тірі, есі бүтін, өмірін жалғастыра алады деген халықтық түсінік. Екі мүшені қатар айту арқылы халық адам өмірінің тұтастығын, денсаулықтың қадірін терең бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал денсаулықты бағалауға, сақтықпен жүруге үндейді. Мысалы, көлікте қауіпсіздік белдігін тағып жүру, жұмыста ережені сақтау, дәрігерге дер кезінде қаралу — бәрі «бауыры бүтін, басы аман» болудың қамы. Бір сәттік ұқыпсыздықтың өзі үлкен зиян әкелуі мүмкін, сондықтан адам ең алдымен амандығын ойлауы керек.