Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе…
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде анық…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашып…
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Қоярға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында жасы келген қыздың бала сүйсе, қатты қуанып, не істерін білмей абдырап…
Әйел жерден шыққан жоқ,
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірінен бөлек емес, өмірде өзара тығыз байланыста екенін білдіреді…
Өз үйім - өлең төсегім.
Негізгі мағынасы «Өз үйім — өлең төсегім» деген мақал адамға өзінің үйі бәрінен де ыстық, жайлы, жанға жақын екенін…
Қалыңсыз қыз болса да
Кәдесіз қыз болмайды.
Кәдесіз қыз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қалыңмал сұралмаса да, қызды ешбір кәде-сый, жөн-жоралғысыз ұзатуға…
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді…
Құданың құдасы - құнан қойдың сорпасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың да өз сатылары, өз жақындығы бар екенін аңғартады. Тура мағынасында алыстау…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
Құда - мың жылдық,
Күйеу - жүз жылдық.
Күйеу - жүз жылдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда-жекжаттың арасы ұзақ сақталатынын білдіреді. Тура мағынасында құдалық — екі әулеттің…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Ата - бәйтерек, бала - жапырақ.
Негізгі мағынасы «Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалында ата мен баланың арасындағы байланыс терең бейнеленген. Тура…
Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал немереге деген сүйіспеншіліктің шексіз екенін білдіреді. Тура мағынасында қыздан туған бала…
Бір баласы бардың,
Шығар-шықпас жаны бар.
Екі баласы бардың,
Жүрегінде жалы бар.
Шығар-шықпас жаны бар.
Екі баласы бардың,
Жүрегінде жалы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала санына қарай ата-ананың көңіл күйі мен жауапкершілігін бейнелейді. Бір ғана баласы бар…
Бала - артта қалған із,
Бақыт - ұзатылған қыз.
Бақыт - ұзатылған қыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі ең қымбат екі құндылықты салыстырып тұр. «Бала – артта қалған із» дегені…
Анасын көріп қызын ал,
Аяғын көріп асын іш.
Аяғын көріп асын іш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы келбетіне ғана емес, шыққан тегіне, тәрбиесіне қарап бағалау керек екенін…
Өз жарыңды жаттай күт,
Жат көрсін де, түңілсін.
Бір-біріңді қадір тұт,
Жұрт үлгі алсын, үңілсін.
Жат көрсін де, түңілсін.
Бір-біріңді қадір тұт,
Жұрт үлгі алсын, үңілсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір-біріне құрметпен, ілтипатпен қарауын өсиет етеді. Жарыңды бөтен…
Көңілсізден көзсіз бала туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне…
Алты аға бірігіп әке болмас,
Жеті жеңге бірігіп ана болмас.
Жеті жеңге бірігіп ана болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың қадірін терең ұқтырады. Тура мағынасында алты аға жиналса да, бір әкенің орнын…
Бөлем,
бөлем үшін өлем.
бөлем үшін өлем.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың, әсіресе бөле арасындағы жақындықтың өте қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасы…
Ағаның үйі - ақ мешіт.
Негізгі мағынасы Ағаның үйі – іні-қарындас үшін құтты, қадірлі, паналы орын. Мұнда тек «аға» деген туыстық атау емес…
"Сіз", "біз' деген жылы сөз, ағайынға жарасар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста ізетті, сыпайы сөйлеудің маңызын білдіреді. «Сіз», «біз» деген…
Төркіні жақынның төсегі жиылмас.
Негізгі мағынасы Төркіні жақын адам төркін жұртына жиі қатынап, көңілі ауып жүретіндіктен, өз үйінде ұзақ аялдамай…
Ананың ізін қыз басар,
Әкенің ізін ұл басар.
Әкенің ізін ұл басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын білдіреді. Қыз бала анасының ісіне, мінезіне, үй…
Бала - ананың бауыр еті, көз нұры.
Негізгі мағынасы «Бала – ананың бауыр еті, көз нұры» деген мақал ананың балаға деген сүйіспеншілігі мен мейірімінің…
Күйеу күл астында.
Негізгі мағынасы «Күйеу күл астында» деген мақал күйеудің, яғни жас отаудың иесінің, сырт көзге байқала бермейтін…
Отан - қуат,
Отбасы - шуақ.
Отбасы - шуақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Отан мен отбасының адам өміріндегі ең басты екі тірек екенін білдіреді. Отан — адамның елге…
Қыздың жолы жіңішке.
Негізгі мағынасы Қыздың жолы жіңішке деген мақал қыз балаға қатысты қоғамның талап-тілегі нәзік, жауапкершілігі жоғары…
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
Негізгі мағынасы Нағашы жұрт — жиенге әрдайым мейіріммен қарайтын, қуанышын бөлісіп, қайғысына ортақтасатын жақын туыс…
Балаға
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы байлық пен дәулет балаға өзінен-өзі шынайы игілік болып…
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге кірген адам қолын құр қайтармай, бір дәм ауыз тиіп немесе аз да…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.