Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.6K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Құлдай қызмет етсең,
Бектей жатып жейсің.
Бектей жатып жейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің қадірін терең ұғындырады. Егер адам құлдай еңбек етіп, бар күшін салып, адал қы...
Адал шындыққа тоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Адал адам шындықтың алдында тоқтап, өтірікке, жалғандыққа бармайды. Бұл мақал тура мағынасында да,...
Жасында ұрыншақ - қартайғанда сүріншек.
**Негізгі мағынасы** «Жасында ұрыншақ - қартайғанда сүріншек» деген мақал адамның жас кезіндегі мінезі мен әдеті қартай...
Жаза баспас қадам жоқ,
Жаңылмайтын адам жоқ.
Жаңылмайтын адам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін айтады. Тура мағынада адам жүргенде сүрініп-жығылуы...
Атлас кисең, бөзіңді ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Атлас — сәнді, қымбат мата, ал бөз — қарапайым, жұпыны мата. Мақалдың тура мағынасы: қымбат киім ки...
Кіреріңде шығарыңды да ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген іске кіріспес бұрын оның соңын да алдын ала ойлап, салдарын бағалау ке...
Ашқышың жарамаса, абдыраң безеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қораптың, сандықтың кілті дұрыс болмаса, ішіндегі затты ашу қиын,...
Өзі жығылған өкінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қателігі, өз немқұрайлылығы немесе өз таңдауының салдарынан келген күйге көп ө...
Ұяттан безген арын саудаға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұятты жоғалтқан адам ар-намысын да оңай құрбан ететінін айтады. Тура мағынасында — адам ұ...
Батыр өлмейді, мерт болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адам да адам болғандықтан, өмірден өтеді, яғни мерт болады. Біра...
Қолың көтермес шоқпарды беліңе қыстырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз шамасын білуі керек екенін айтады. Тура мағынасы бойынша, көтере алмайтын ауыр шо...
Сәскеде сұрастырған,
Кешке де құрастырмайды.
Кешке де құрастырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте басталған істің нәтижесі де дер кезінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынасында, таң...
Қырық жасқа келгенде домбыра үйреніп,
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кей істі кешіктірмей, дер кезінде үйренуі керегін білдіреді. Домбыраны қырық жас...
Ақсақ қой ауыл қасында,
не құдық басында.
не құдық басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ қой жүре алмай, ауылдан ұзай алмайды, не құдықтың маңынан көп кет...
Бұрынғының адамынан ақыл сұра,
Бұрын қонғаннан қоныс сұра.
Бұрын қонғаннан қоныс сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірден көп көрген, тәжірибесі мол адамның ақылы бағалы екенін айтады. «Бұрынғының адамы»...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.