Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.4K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Нағашымен күрессе, жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашымен күш сынасқан адам, көбіне, жеңіледі. Астарлы мағынасы — өзің...
Алып алты, жеп жеті болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Алып алты, жеп жеті болмайды» деген мақал адамның қолындағысын орынсыз шашпау, артық қомағайлыққа...
Қолапайсызды қойнына алса,
Көрпеден аяғы шығып жатар.
Көрпеден аяғы шығып жатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қолайсыз, икемсіз, ыңғайсыз нәрсені өзіңе жақындатып алсаң, одан пайда емес, қайта жайсыз...
Түйенің өзі түйе, құмалағы емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, заттың не істің үлкен-кішілігін орнымен бағалауды ескертеді. Түйе — ірі, салмақт...
Құстың қайдан екенін сұрама, сайрағанын сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, руына не қай жерден келгеніне көп үңілмей, оның ісіне, өнеріне, қа...
Қателескеннен қатесін түземеген жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қате жіберуі мүмкін, бірақ сол қатесін көріп, түзетпесе, онда оны...
Тырна көкте, тұяқ жерде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі жаққа бірдей қарап, тепе-теңдік сақтауға үндейді. Тура мағынасында тырна көкт...
Алтын тон кисең,
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай жерде жүрсе де, өзіне тірек болған нәрсені ұмытпау керегін айтады. Тура мағынас...
Итке артқан қос далада қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: итке жүктелген жүк не қосар міндет далада қалып қояды, яғни әлсіз, лайы...
Қиналып сұрағанға берсең,
Өзіңді сыйлағаның;
Өзіңді сыйлағаның;
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қиналып, мұқтаж болып сұрап келген адамға көмек берсең, оған ғана емес...
Әр тірлікке төнер бір зауал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр істің, әр әрекеттің өзіне тән аяқталу кезеңі, шегі бар деген сөз. А...
Қырандарын қинаған,
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің қыраны мен ұландарын, яғни ең еркін, ең қадірлі, ең үмітті азаматтарын қинаған халы...
Қазанға түскен қайтып қапқа түспейді.
**Негізгі мағынасы** Қазанға түскен нәрсе қайтадан қапқа түспейді деген сөз — бір іске араласып, пісіп-жетіліп, өңі өзге...
Түйені жыңғылмен айдамайды,
Кендірмен байламайды.
Кендірмен байламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен істі, ірі нәрсені әлсіз немесе орынсыз құралмен басқаруға болмайтынын білдіреді. Тү...
Әлің барда еңбек ет,
Еңкейгенде емерсің.
Еңкейгенде емерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жас кезінде, күші мен қуаты бар шағында еңбектену керек екенін айтады. Тура мағынасы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.