Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Жақыннан қарасаң да,
Алысты байқа.
Алысты байқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тек көз алдындағыны ғана көрмей, алдағыны да ойлауға шақырады. Тура мағынасында —...
Зергердің пірі - Дәуіт пайғамбар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал зергерлік өнердің қасиетін, шеберліктің киесін білдіреді. Тура мағынасында, зергерлер өз...
Алты ай баққан арықты,
Бір күн ұрынған өлтірер.
Бір күн ұрынған өлтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп уақыт бойы күтіп-баптап, әрең жеткен нәрсені бір-ақ сәтте абайсыздықпен жоғалтып алуғ...
Жаман адамға жақсы құрмет жараспас.
**Негізгі мағынасы** Жаман ниетті, әдепсіз, пасық адамға көрсетілген артық ілтипат оның қадірін арттырмайды, қайта орынс...
Саумал ішсең, қымыз жоқ,
Байтал мінсең, құлын жоқ.
Байтал мінсең, құлын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — саумал ішсең, ол қымызға айналып кетпейді; байталға мінсең, одан құлын...
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер өзіңде дау-дамай, талас, айып жоқ болса, бір іске сенімді түрде к...
Намысы бар жігіттің
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің шын қадірі оның намысымен өлшенетінін айтады. Намыс — адамды алға жетелейтін ру...
Ішіне кіріп, сыртынан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің немесе әңгіменің мәніне терең үңіліп, оны толық түсініп барып сөйлеуді, шешім...
Көпті көрген дана болады,
Қартайып кетсе, бала болады.
Қартайып кетсе, бала болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп нәрсені көріп, өмірден тәжірибе жинаған адам қартайған соң мінезі...
Жеткіншектен айырылған,
Жер таянбай тұрмайды.
Жер таянбай тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас өскін, жеткіншек үзілсе, жердің өзі де таянышсыз қалғандай болады....
Ішіңде пікір өлгенше,
Сыртыңда талау болсын.
Сыртыңда талау болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ойы мен сыртқы ісі туралы терең ескерту айтады. Яғни, іште тұншығып, ойын ай...
Еңбек етсең, ерінің асқа тиер,
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды еңбекқорлыққа, белсенділікке шақырады. Егер адам тырысып, маңдай терін төксе, еңбе...
Жоқты жонады.
**Негізгі мағынасы** «Жоқты жонады» деген мақалдың тура мағынасы — қолда жоқ нәрсені «жону», яғни жоқтан бар жасау, бард...
Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе.
**Негізгі мағынасы** Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе дегеніміз — адамның өз қадірін сақтап, орынсыз, ойсыз сөзбен абыройын...
Мерт келмей жұтқа,
Қазы келмей дауға барма.
Қазы келмей дауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске сақ, дайын әрі ойланбай кіріспеуге шақырады. Тура мағынасында, жұт...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.