Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.4K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Ай қамын бір рет ойласаң,
Жыл қамын он рет ойла.
Жыл қамын он рет ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдағыны ерте ойлап, істі уақытында жоспарлауға шақырады. Тура мағынасында айлық қ...
Ұлы жол үйдің табалдырығынан басталады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапар, алыс жол адамның өз үйінен, табалдырықтан аттаудан бастал...
Атпен ойнаған тайдың арқасы кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атпен ойнаған тайдың арқасы қажалады, яғни әлсіз жанды орынсыз әурелеу...
Биік таудың төбесін көріп, түбіне барма,
Жақсының атын естіп, үйіне барма.
Жақсының атын естіп, үйіне барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы әсерге ермей, асығыс шешім қабылдамауға шақырады. Биік таудың төбесі алыста...
Өмірі зақым жылқы бақсын,
Үзеңгісін ұзын тақсын.
Үзеңгісін ұзын тақсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірі бір іске, бір кәсіпке байланған адам сол ісін жақсы біліп, соған сай жабдықтанып, с...
Төле бидей әділ жоқ,
Айтқан сөзінде кәдік жоқ.
Айтқан сөзінде кәдік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Төле бидің ел ішіндегі ең әділ, ең турашыл би болғанын дәріптейді. «Әділ жоқ» дегені — он...
Құлаққа - құлақ, тұяққа - тұяқ.
**Негізгі мағынасы** Құлаққа — құлақ, тұяққа — тұяқ деген мақал әр нәрсенің өзіне лайық жауабы, өтеуі болатынын білдіре...
Әлі жетпеген ақыретшіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір іске күші, шамасы, мүмкіндігі жетпей тұрып, соның соңын, нәтижесін...
Кемеңгер кеңес таппай қоймас,
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
**Негізгі мағынасы** Кемеңгер адам ақыл-кеңеске сүйеніп, кез келген тығырықтан жол табады. Мұнда тура мағынада тәжірибел...
Соқырдан қарауыл қойсаң,
Жұртыңды жауға алдырар.
Наданнан қарауыл қойсаң,
Еліңді дауға қалдырар.
Жұртыңды жауға алдырар.
Наданнан қарауыл қойсаң,
Еліңді дауға қалдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер күзетшіге көзі көрмейтін соқыр адамды немесе білімсіз наданды қойс...
Киікті көрінбеген атады, не ерінбеген атады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — киік көрінбей тұрса да, оны атқысы келген адам аңдып, дайындалып, соңы...
Кісі айыбын ашқаннан жапқан кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің айыбын, кемшілігін жұртқа жайып жіберу дұрыс емес, ал оны жас...
Аңғал сөйлеп аспа,
Жолын білмей қашпа.
Жолын білмей қашпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланбай сөйлемеуге, білмей тұрып асығыс шешім қабылдамауға үйретеді. Бірінші жолд...
Түрлі-түрлі заман бар, заманға қарай амал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің бір қалыпта тұрмайтынын, уақыт пен жағдайдың үнемі өзгеріп отыратынын білдіреді....
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның саб...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.