Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.8K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Тісің барда бір шайна.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолында мүмкіндік, күш-қуат, денсаулық, уақыт бар кезде іске кірісу керек деген о...
Егіз бота не баққа, не даққа туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егіз туған бота сирек әрі өзгеше құбылыс, сондықтан ол бірде жақсы ныш...
Ұзында өшім, қысқада кегім жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мінезін, сабырын және кең пейілін танытады. Тура мағынасында ұзын нәрседен д...
Жас екен деп жастықты сөкпе,
Бәріңнің шыққан тегің сол.
Қарт екен деп қарттықты сөкпе,
Бәріңнің барар жерің сол.
Бәріңнің шыққан тегің сол.
Қарт екен деп қарттықты сөкпе,
Бәріңнің барар жерің сол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жасына қарап кемсітуге, не кәріні менсінбеуге болмайтынын айтады. Жастықты сөгу де...
Өкпелесең, көшке берген тайлағыңды қайтып ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ренішті сөзден бұрын ісіңді салмақтап ал деген ойды білдіреді. Тура мағынада: егер өкпең...
Арға - мінәжат.
**Негізгі мағынасы** «Арға — мінәжат» деген сөз адамның ең биік өлшемі — ар-ұяты екенін білдіреді. Тура мағынасында мінә...
Жаманға сөз айтсаң,
Ақыл таппас жол айтады.
Ақыл таппас жол айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сөзіне тоқтамайтын адамға ақыл айтсаң да, одан дұрыс нәтиже шықпайтынын бі...
Түйесін қу бас десең - иесіне тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйені жамандасаң, оның иесі намыстанады, ренжиді. Астарлы мағынасы — б...
Дүниенің керек емесін де жина.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға керексіз көрінетін дүниенің де бір күні пайдасы тиетінін ескертеді. Тура мағынасын...
Қыз өспес пе, көкіректі теспес пе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ер жетіп, бой жеткенде үй ішіндегі ескі ойды, тар түсінікті бұзатынын білдір...
Түйе мініп қойға барма,
Жөндеп баға алмайсың.
Бие мініп тойға барма,
Көкпарға шаба алмайсың.
Жөндеп баға алмайсың.
Бие мініп тойға барма,
Көкпарға шаба алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өз реті, өз лайығы бар екенін айтады. Түйемен қойға барсаң да, бимен тойға барса...
Түйені жыңғылмен айдамайды,
Кендірмен байламайды.
Кендірмен байламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен істі, ірі нәрсені әлсіз немесе орынсыз құралмен басқаруға болмайтынын білдіреді. Тү...
Тырна көкте, тұяқ жерде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі жаққа бірдей қарап, тепе-теңдік сақтауға үндейді. Тура мағынасында тырна көкт...
Аңқау астындағы атын алты ай іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аңқау, яғни аңғырт адам өз астындағы атын да байқамай, жоғалтып алғанд...
Жеп жеті болмас, жалап жетпіс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені жеп те, жалап та көбейтіп, шекке жеткізе алмайсың. Астарлы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.