Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Күттіруден күту қиын.
**Негізгі мағынасы** Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай...
Езбе мырыңдап жеңеді.
**Негізгі мағынасы** «Езбе мырыңдап жеңеді» деген мақалдың тура мағынасы — жұмсақ, босаң, езбелік мінезді адам біреуді...
Мұнан да жаман күнімде тойға барғанмын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына қиын күн түссе де, сабыр сақтап, өз жағдайын тым қиынсынып, шағымдана берм...
Сабағы жаман жемістің дәні де жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күтімі дұрыс болмаған, сабағы нашар ағаштан шыққан жемістің дәні де сап...
Артық өнер бас бұзар.
**Негізгі мағынасы** «Артық өнер бас бұзар» деген мақал адамның бойындағы кез келген қабілет пен шеберлік орнымен қолда...
Тәнім - жаным садағасы,
Жаным - арым садағасы.
Жаным - арым садағасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең қымбат құндылықтарын сатылы түрде көрсетеді: алдымен тән, одан да қымбат жан,...
Ит айдауға көнбейді,
Шошқа байлауға көнбейді.
Шошқа байлауға көнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің өз табиғатына, мінезіне немесе болмысына сай келмесе, оны зорлап бағындыру қ...
Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне, атағына не жасына қарап емес, айтқан сөзі мен уәдесіне қарап ба...
Жорғадан туған жортақ бар,
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қасиеті тек ата-текпен өлшенбейтінін аңғартады. Тура мағынасында: жорға мінгеннен жо...
Бұрынғы несием - бүгінгі несібем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өткен еңбегі, жасаған жақсылығы немесе төккен тері кейін өз жемісін беретінін біл...
Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Қырманда жүзің болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек етпей, нәтиже күтудің бос әурешілік екенін білдіреді. Жер жырту — егіншілікке алғаш...
Ақ сөз ащы болады.
**Негізгі мағынасы** Ақ, яғни шын және тура айтылған сөз кейде тыңдаған адамға ауыр тиюі мүмкін. Себебі шындық көбіне қа...
Тұщы тәнге ащы таяқ.
**Негізгі мағынасы** «Тұщы тәнге ащы таяқ» деген мақал адамның еркелікке, босаңсуға, жалқаулыққа салынбай, кейде қатты...
Жорға жүрісінен пұл болады,
Жаман жүрісінен құл болады.
Жаман жүрісінен құл болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен жүріс-тұрысының өмірдегі орны зор екенін білдіреді. Жорға аттың жүрісі кө...
Нар ізін нарша басады.
**Негізгі мағынасы** «Нар ізін нарша басады» деген мақалдың тура мағынасы — нар түйенің ізіне екінші нар ғана дәл түсіп...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.