Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.4K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Данышпаннан дәмелен.
**Негізгі мағынасы** «Данышпаннан дәмелен» деген сөздің тура мағынасы — дана, көпті көрген, ақылы толысқан адамнан үміт...
Ашу егестен шығады,
Ақыл кеңестен шығады.
Ақыл кеңестен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуға берілсе, көбіне тартыс пен егестің үстінде күйіп-пісетінін айтады. Ал дұрыс ой...
Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына са...
Жазыққа - жаза, айыпқа - әнжі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жазық істеген адамға жаза, айып істеген адамға сөгіс немесе тиісті шара...
Жақсы ниетіңе келеді,
Жаман етіңе келеді.
Жаман етіңе келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ниеті мен іс-әрекеті өзіне қайта оралатынын білдіреді. Жақсы ой, таза пейіл, адал...
Сопы үгітшіл келеді,
Молда үмітшіл келеді.
Молда үмітшіл келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы бейнесі діндар, уағыз айтқыш адамдардың сөзі көбіне үмітке, жұбанышқа, ақыретке, с...
Кең жерде тар отырсаң,
Тар жерде кең отырасың.
Тар жерде кең отырасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жағдайға бейімделе білуін, сабыр сақтап, ортаға қарай мінез танытуды үйретеді. Т...
Диірменнің тасы қатты, ұны тәтті.
**Негізгі мағынасы** Диірменнің тасы қатты болғанымен, одан шыққан ұн тәтті болады. Бұл мақал еңбектің, төзімнің және ау...
Жетесі жаман жас бала,
Жетпістегі шалмен тең.
Жетпістегі шалмен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы, ұғымы әлсіз жас бала кейде жасына сай емес, қарт адамда...
Алдырар күні жаздырар.
**Негізгі мағынасы** «Алдырар күні жаздырар» деген мақалдың тура мағынасы — бір істің сәті келмейінше, адам алдын ала әр...
Ана тілін алмаған - арсыз.
**Негізгі мағынасы** Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын ж...
Құр атқа мінгендей.
**Негізгі мағынасы** Құр атқа мінгендей деген тіркес бір іске дайындықсыз, мақсатсыз не пайдасыз араласуды білдіреді. Ту...
Көрік үйленгенше,
Ақыл өле-өлгенше.
Ақыл өле-өлгенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрік пен жас сұлулықтың уақытша екенін, ал ақыл мен парасаттың адаммен бірге өмір...
Баланың аузымен періште сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні басым. Халық баланың тілі таза, ниеті кіршіксіз, ойы ш...
Кісілік бір басқа, кіділік бір басқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы екі бөлек қасиетті салыстырып тұр: кісілік — адамның адамгершілігі, әдебі...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.