Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
394.7K
Қаралым
237
Орташа
Сұрыптау:
Аузың айтқанды қолмен істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сөз бен істің бірдей болуын талап етеді. Яғни, бір нәрсені айтып қана қоймай, соған...
Қатқан көнді жібітсең, иісі шығады.
**Негізгі мағынасы** Қатқан көн — ұзақ жатқан, қыртыстанып, қатып қалған тері. Оны жібіткенде бұрын ішіне сіңген иісі қа...
Ерлік өлім қадірсіз өмірден артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ерлік жолында қаза табу кейде қадірсіз, намыссыз, қорлыққа толы өмір...
Кергенсіз дегенге ашуланба,
Көрмей білмейсің.
Көрмей білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам туралы бірден үкім шығармауға, сыртқы сөзге еріп ашуға булықпауға шақырады. Біреуді...
Жақсылықтың жақсылығы -
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге өзің жақсылық жасамаған күннің өзінде, ол адам саған жақсылық к...
Қырын алған қырқында шал.
**Негізгі мағынасы** «Қырын алған қырқында шал» деген мақал адамның істі ерте бастап, сол әрекеттің дағдыға айналып кет...
Атың тайғақ болса,
Ақтекенің мүйізімен тағала.
Заманың тайғақ болса,
Бір жақсыны панала.
Ақтекенің мүйізімен тағала.
Заманың тайғақ болса,
Бір жақсыны панала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде қиындыққа кезіккенде жалғыз қиналмай, сүйеніш таба біл дегенді білдіреді. Тура мағ...
Қойдың басын құмға көм,
Сиырдың басын нуға көм,
Түйенің басын сорға көм.
Сиырдың басын нуға көм,
Түйенің басын сорға көм.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр түліктің басын өзіне лайық жерге көм дегендей көрінеді. Астарлы мағ...
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
**Негізгі мағынасы** Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағы...
Күріш азса - күрмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күріш егісінде күтім дұрыс болмаса, пайдалы күріштің арасына арам шөп —...
Алтын мен күміс, әманда, таспен бірге жатады
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын мен күміс сияқты қымбат металдар көбіне тас, құм, қарапайым топыр...
Пайғамбардың қасында шадияр кісі ме
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайғамбардың қасында оның дәрежесіне тең, оған қарсы тұрар адам болмайд...
Ұстамен дос болсаң, наркескенін аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жақын араласқан ортасынан тәлім де, үлгі де алады дегенді білдіреді. Тура мағынасын...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Баласы әкесіне кереку үйретеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала кейде әкесіне де үйретуші болады деген ой. Астарлы мағынасы — әр...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.