Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
482.7K
Қаралым
290
Орташа
Сұрыптау:
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
**Негізгі мағынасы** Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағы...
Атан кетсе, тайлақ бар,
Шомы жерде қалған жоқ.
Шомы жерде қалған жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: атан кетсе де, оның орнына тайлақ бар, яғни үйірде, тіршілікте бір нәрс...
Екі сөйлеу - өлімнің қара басы.
**Негізгі мағынасы** «Екі сөйлеу» — бір сөзінде тұрмай, айтқанын қайта өзгерту, уәдесіне берік болмау дегенді білдіреді...
Маусым - табаныңнан таусыл.
**Негізгі мағынасы** «Маусым - табаныңнан таусыл» мақалы уақыттың, мезгілдің қадірін білуге шақырады. Тура мағынасында...
Жерге шыққан жемістен,
Жетіссең де бір аса.
Жетіссең де бір аса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерден шыққан жемісті қанша терсең де, оны бір-ақ рет жей аласың. Астар...
Тікенексіз құрма тәтті болмас.
**Негізгі мағынасы** Тікенексіз құрма тәтті болмас деген сөздің тура мағынасы — құрма ағашының жемісіне жету үшін тікені...
Жақын оттың жарығы күшті.
**Негізгі мағынасы** Жақын тұрған оттың жарығы алыстағы отқа қарағанда анық әрі күшті көрінеді. Астарлы мағынасы да осығ...
Қисық ағаштың бұтағы да қисық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның не заттың түпкі қасиеті мен бастапқы кемшілігі көбіне оның кейінгі көрінісінен д...
Кішіні алдап үйренген,
Үлкенге де ауыз салады.
Үлкенге де ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы жаман әдеттің бірден пайда болмайтынын, ол әуелі кішкентайдан басталып, ке...
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
**Негізгі мағынасы** Азаптан, қиындықтан қашып құтылуға тырысқан адам одан да ауыр жазаға, үлкен өкінішке тап болуы мүмк...
Жуындыдан жұғынды қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ыдыстағы немесе ас үстіндегі жуынды судан, қалған заттан аз да болса ж...
Жақсы атағыңды жоғалтқанша,
Жұлыныңды үз.
Жұлыныңды үз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен беделі мал-мүліктен де қымбат екенін аңғартады. Тура мағынасында: кер...
Шажырқайда май болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шажырқайдың өзінен май шықпайды, яғни бір нәрсенің ең әлсіз, қуысы көп,...
Қарызың болса, малым бар деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарыз адамды сақ болуға, артық мақтанбауға шақырады. Тура мағынасы: қолыңда малың, дүниең...
Алушыдан қалмайды,
Айтушыдан қалады.
Айтушыдан қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алған адам оны өзімен бірге алып кетеді, ал айтылған сөз ай...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.