Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Дарияға ат салмай тұрып өткелін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдымен ойлап, жолын тауып бастау керек дегенді білдіреді. Тура...
Өгіздің құйрығы болғанша,
Бұзаудың құлағы бол.
Бұзаудың құлағы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өгіз сияқты ірі, күшті жануардың құйрығы болғаннан гөрі, бұзау сияқты...
Күйерің де, сүйерің де - от.
**Негізгі мағынасы** «Күйерің де, сүйерің де - от» деген мақалдың тура мағынасы — оттың бір жағынан жылытатыны, екінші...
Жауынды күні ат көрме,
Айтты күні қыз көрме.
Айтты күні қыз көрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі жағдайда асығыс шешім қабылдамауды ескертеді. Тура мағынасы: жауынды күні атты...
Ынтасыз өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** «Ынтасыз өрге баспас» деген мақалдың тура мағынасы — күш-қуаты жоқ, талпынбайтын адам биікке шыға...
Ойға қонған ой өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Ойға қонған ой өлмейді дегеніміз — адам санасына орныққан, жүрек пен ақылға сіңген жақсы пікір, ұтқ...
Сөзге құлықсыздың көңілі тұрақсыз.
**Негізгі мағынасы** Сөзге құлықсыз адам ақылдасуға, тыңдауға, ой бөлісуге зауқы жоқ кісі дегенді білдіреді. Мұндай адам...
Алманы шөлге ек, салыны көлге ек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі өз орнымен, өзіне қолайлы жерде істеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында алма...
Соқыр көзіне сенбейді, қолымен көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге тек есту арқылы емес, өз тәжірибесімен, нақты дәлелімен көз жеткізеті...
Жетпесті қуып алқынба.
**Негізгі мағынасы** Жетпесті қуып алқынба дегені — қол жетпейтін нәрсенің соңынан босқа әуре болма, шамадан тыс қиналып...
Адамнан адам асса да,
Ғаламнан аспайды.
Ғаламнан аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша қабілетті, ақылды, беделді болса да, бүкіл ғаламнан, табиғаттан, өмірдің заңды...
Қарға қияға ұя салмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жа...
Ұшар құстың басы ілгері.
**Негізгі мағынасы** «Ұшар құстың басы ілгері» деген мақал адамның алға ұмтылуын, талпыныс пен бастаманың әрқашан ілгер...
Қайқайып тұру терекке жарасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — терек ағашы табиғатынан биік те тік өседі, сондықтан оның қайқайып, ең...
Сынамаған алдырар,
Ойламаған ұтқызар.
Ойламаған ұтқызар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген іске немқұрайлы қарамауы керегін айтады. Бір істі алдын ала сынап, бай...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.