Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.7K
Қаралым
250
Орташа
Сұрыптау:
Аспанда Күн жалғыз,
Жерде Ғұн жалғыз.
Жерде Ғұн жалғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыздықтың ауыр екенін, әрі кейде биік, дара тұлғаның көптің ішінде де оқшау көрінетін...
Сағым суға сусының қанбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сағымды су деп көріп, оған сусынды қандыру мүмкін емес. Астарлы мағына...
Білсең қызайыңмын,
Білмесең құдайыңмын.
Білмесең құдайыңмын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тану, бағалау мәселесін астарлап жеткізеді. Біреудің шын қадірін, ішкі болмысын бі...
Сөзді сөзбен ұста,
Қашағанды құрықпен ұста.
Қашағанды құрықпен ұста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге сөзбен, ойға оймен жауап беру керек дегенді білдіреді. Адамды бірден күшпен емес, т...
Жолаушыға лайық жол тұрады,
Жампозға лайық қом тұрады.
Жампозға лайық қом тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өзіне лайық орны мен сыны болатынын білдіреді. Тура мағынасында жола...
Әркімнің өзіне лайық қалыбы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз болмысы, мінезі, қабілеті, тәрбиесі мен өмір сүру дағдысы бөлек болатынын...
Екі мақұл дауласса,
Сөздері асқар ала таудай болар.
Сөздері асқар ала таудай болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі адамның бір-біріне қарсы келіп, өз пікірін дәлелдей беремін деп сөзге тоқтамай тартыс...
Бай ауызында семіз сөз.
**Негізгі мағынасы** «Бай ауызында семіз сөз» деген мақал бай адам сөйлегенде сөзі де ірі, салмақты, кесек болып келеді...
Әр нәрсенің сәті бар.
**Негізгі мағынасы** Әр істің өз уақыты, өз реті, өз қолайлы мезгілі болады. Бір әрекет дәл қазір нәтиже берсе, басқа б...
Соқыр көзіне сенбейді, қолымен көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге тек есту арқылы емес, өз тәжірибесімен, нақты дәлелімен көз жеткізеті...
Жоқты бардай, ақсақты тыңдай етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жоқ нәрсені бар сияқты көрсетіп, әлсізді мықты етіп көрсету. Астарлы м...
Түйені жүгендемейді,
Көп малды түгендемейді.
Көп малды түгендемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені жүгендеп, көп малды қайта-қайта түгендеп әуреленудің қажеті жоқ...
Ашқышың жарамаса, абдыраң безеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қораптың, сандықтың кілті дұрыс болмаса, ішіндегі затты ашу қиын,...
Көп ауыз сөйлесе,
Бір ауыз жым болады.
Бір ауыз жым болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бірден сөйлеп, әркім өз сөзін үстем қойса, ортақ ой шашырап, нақты шешім шықп...
Таңдағы таңқы құйрықтан,
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі уақытта малдың құйрық-бауырына қарап емес, қолдағы дайын ас...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.