Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.8K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Бір құшақ қу ағаштан бір оқтық шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір құшақ қу ағаштан бір ғана оқ жасауға болады. Астарлы мағынасы: аз ғ...
Шортанды деген көлге бар,
Шортан түгіл шабақ жоқ.
Шортан түгіл шабақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жердің аты айтып тұрғандай мол, бай көрінгенімен, іс жүзінде одан еш пайда, береке та...
Тумаған балаға кіндік шеше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлі өмірге келмеген, яғни жүзеге аспаған іске немесе белгісіз нәрсеге алдын ала асықпай,...
Өткен бұлттан жаңбыр күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен іске қайта оралып, одан пайда күтпе дегенді білдіреді. Яғни, біткен нәрседен қайыр...
Өз айғағы өзінде.
**Негізгі мағынасы** Өз айғағы өзінде деген мақалдың тура мағынасы — әр істің, әр сөздің дәлелі, куәсі сол нәрсенің өзін...
Киім ауыр болмайды,
Азық ауыр болмайды,
Ақыл ауыр болмайды.
Азық ауыр болмайды,
Ақыл ауыр болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: киім де, азық та, ақыл да адамға салмақ түсірмейді. Астарлы мағынасы: а...
Тебісіп жатсаң да, теңің болсын.
**Негізгі мағынасы** Тебісіп жатсаң да, теңің болсын деген сөз — өзара керісіп, қағысып, әзілдесіп жүрсең де, өзіңмен д...
Жапырақ та өзді-өзі сыбырласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағаштағы жапырақтар жел соққанда өзара сыбырлағандай дыбыс шығарады. А...
Талаптымен таласпа.
**Негізгі мағынасы** Талапты адаммен орынсыз тартыспа, өйткені ол өз мақсатына берік, ойы жүйелі, еңбегі мен ізденісі б...
Айтсаң, сөзіңе жет,
Мінгес те, үйіңе жет.
Мінгес те, үйіңе жет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға айтқан сөзін нақты, жинақы әрі мақсатқа сай айту керек екенін меңзейді. «Айтсаң, с...
Шыбынға шоқпар көтермес болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ-түйекке бола шамадан тыс ашуланба, орынсыз күш жұмсама дегенді білдіреді. Тура мағын...
Күніне мың сөйлеген адам өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орынсыз көп айту адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, «мың сөйлеген» —...
Қастағы сызу көзді алдайды.
**Негізгі мағынасы** Қастағы сызу көзді алдайды деген мақал сыртқы көріністің кейде шындықты бүркемелейтінін білдіреді....
Қолапайсызды қойнына алса,
Көрпеден аяғы шығып жатар.
Көрпеден аяғы шығып жатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қолайсыз, икемсіз, ыңғайсыз нәрсені өзіңе жақындатып алсаң, одан пайда емес, қайта жайсыз...
Сен Құдайға жеткенше,
Мен ауылға жетермін.
Мен ауылға жетермін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолындағы іс пен әрекеттің, уақытылы қимылдаудың қадірін білдіреді. Тура мағынада бі...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.