Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Дүние ақылдыға жарық,
Ақымаққа тамұқ.
Ақымаққа тамұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, дүниені әр адам әрқалай көреді: ақылды адам өмірдің мәнін, жолы...
Өтірікші айғақ қойып сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Өтірікші адам өз сөзін шын қылып көрсету үшін дәлел іздеп, айғаққа сүйеніп сөйлейді. Яғни ол шындық...
Отының болмаса, көршіден сұра,
Өзің білмесең, кісіден сұра.
Өзің білмесең, кісіден сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қажет нәрсені таба алмасаң, жақыныңнан немесе білген кісіден сұрауға болатынын айт...
Таңы атып, тауығы шақырған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің не оқиғаның белгісі анық көрінгенін, жағдайдың аяқталғанын немесе шындықтың ашы...
Бұқаның малға сандығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқаның өзі бар болса да, ол малды санауға да, есептеуге де жарамайды....
Ішіне кіріп, сыртынан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің немесе әңгіменің мәніне терең үңіліп, оны толық түсініп барып сөйлеуді, шешім...
Тау бұлағы сәнді, көл құрағы сәнді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз орнында әдемі, өзіне лайық көрікті болатынын білдіреді. Тау б...
Ойсыз өңмендеуін қоймас.
**Негізгі мағынасы** «Ойсыз өңмендеуін қоймас» деген мақал адамда ақыл мен ойлылық болмаса, ол бірбеткей қимылдап, басы...
Көп ойлаған табар,
Көп үрлеген жағар.
Көп үрлеген жағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отты көп үрлеген сайын жалынның күшейіп, жақсы жанатыны. Астарлы мағын...
Тамшы - жерге пайда, талқы - ерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір тамшы су да жерге сіңіп, өсімдікке нәр береді. Астарлы мағынасы: ад...
Айдапсалдан аз өлер.
Көресалдан көп өлер.
Көресалдан көп өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс, үстірт, жөн-жосықсыз істелген жұмыстың зияны көп болатынын білдіреді. «Айдап салу...
Отыр көтенім он ай.
**Негізгі мағынасы** «Отыр көтенім он ай» деген мақал адамның бір істі асықпай, сабырмен күтіп, өз уақыты келгенде ғана...
Алмасты алмас кеседі.
**Негізгі мағынасы** Алмасты алмас кеседі деген мақалдың тура мағынасы — ең қатты, ең мықты нәрсені де өзіне тең күш қан...
Табылмаса, таға да қат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер табылса, тіпті таға да қатты нәрсе болады. Астарлы мағынасы: кез к...
Қылыштың міндеті - кесу,
Қолдың міндеті - шешу.
Қолдың міндеті - шешу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз міндеті, өз орны бар екенін білдіреді. Қылыштың қызметі — кесу, яғни күш к...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.