Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.1K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Кемеңгер кеңес таппай қоймас,
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
**Негізгі мағынасы** Кемеңгер адам ақыл-кеңеске сүйеніп, кез келген тығырықтан жол табады. Мұнда тура мағынада тәжірибел...
Белгі болса, жолдан адаспас,
Білімді болса, сөзден жаңылмас.
Білімді болса, сөзден жаңылмас.
**Негізгі мағынасы** Белгісі, бағдары бар адам жолда адаспайды; ал білімі, түсінігі бар адам сөйлегенде шатыспайды. Бұл...
Көңіл көгіне үйіріледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының көңілі, ниеті және ойы өзіне жақын, ұнамды нәрсеге еріксіз тартылады деген...
Сүйгеніңді іздесең,
Жел оңыңнан тұрады.
Жел оңыңнан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір нәрсеге шын ықыласпен, жүрек қалауымен ұмтылса, жолы ашылып, ісі оңға басады дег...
Тілмен түйілген тіспен шешілмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күші мен істің салмағын салыстырады. Тілмен, яғни ашумен айтылған ауыр сөзбен түйі...
Көп ойланған құл қаша алмайды.
**Негізгі мағынасы** «Көп ойланған құл қаша алмайды» деген мақалдың тура мағынасы — құл қашу сияқты ауыр іске бел байла...
Судағы балықты иеленбе,
Ол әлі сенікі емес.
Ол әлі сенікі емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсе қолға түспей тұрып, оған ерте масаттанбау керегін ескертеді. Тура мағынасында с...
Жалғыз тері тон болмас,
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Жалғыздың сөзі оң болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның ісі де, сөзі де толық болмайтынын білдіреді. Тері жалғыз күйінде тонға жар...
Естігеннен көрген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуден естіп білгеннен гөрі, өз көзіңмен көріп, нақты тәжірибе арқы...
Сөзге батыр, іске пақыр.
**Негізгі мағынасы** «Сөзге батыр, іске пақыр» деген мақал сөзді көп сөйлеп, уәде беруге келгенде мықты, ал нақты іс жа...
Тұнық суда түлен туады.
**Негізгі мағынасы** Тұнық суда түлен туады деген мақалдың тура мағынасы — таза, мөлдір суда ерекше жәндік не тіршілік...
Ұзақтай шулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге көп сөйлеп, қатты даурығып, мәнді іс тындыра алмайтын адамға қатысты айтылады....
Сылдыры бар да, салмағы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әдемі, дауысы көп, бірақ шын мәнінде салмақсыз, пайдасы аз нәрсені меңзейді. Яғни...
Аңғал сөйлеп аспа,
Жолын білмей қашпа.
Жолын білмей қашпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланбай сөйлемеуге, білмей тұрып асығыс шешім қабылдамауға үйретеді. Бірінші жолд...
Жалғыздық Құдайға жарасар.
**Негізгі мағынасы** Жалғыздық Құдайға жарасар деген мақал адам баласына жалғыз жүру, елден бөлектену жараспайтынын білд...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.