Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.1K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Ай астында жаңа жол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ай жарығында жаңа соқпақтың, жаңа бағыттың көрінуі. Астарлы мағынасы —...
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам көп сөйлемей, сөзін орнымен ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында — аузы жаб...
Бір есек қырың түйені жетелеп,
жолдан шығарып әкетеді.
жолдан шығарып әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір есек көп түйені соңынан ертіп, дұрыс жолдан бұрып әкетуі мүмкін. Ас...
Өтіріктің шиесін шындың шешеді.
**Негізгі мағынасы** Өтірік қанша әдемі айтылғанмен, оның түбі бір ашылады. Мақалдың тура мағынасы — шиені, яғни түйінді...
Отызда ой толады,
Қырықта қырға шығады.
Қырықта қырға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ақыл мен тәжірибенің жасқа қарай толысып, кемелденетінін білдіреді. «Отыз...
Асығыс түбі - қып-қызыл шоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыстықтан сақтандырады. Тура мағынасында, оттың шоққа айналғаны сияқты, асығып...
Қорқаққа пана болмас қалың тоғай,
Жалқауға бүгінгіден ертең оңай.
Жалқауға бүгінгіден ертең оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі мінездің кемшілігін әшкерелейді. Біріншісі — қорқақ адам қандай қауіпсіз ортада...
Іздеген инені де табады.
**Негізгі мағынасы** Ізденген, талап еткен адам мақсатына жетеді деген ой айтылады. Мақал тура мағынасында — адам іздесе...
Соқыр көбелекке тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, құбылыстың не адамның көзсіз, ойланбай әрекет ететінін білдіреді. Тура мағынас...
Сөздің соңы басталуынан белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің аяқталуы оның басынан-ақ аңғарылатынын білдіреді. Яғни адам сөйлей бастағандағы ой...
Елден бұрын елпеңдеме.
**Негізгі мағынасы** «Елден бұрын елпеңдеме» деген мақал адамды орынсыз асығыстықтан, көптің алдына түсіп, жөнсіз дарақы...
Айланы алысқа құр,
Пайданы жақынға қыл.
Пайданы жақынға қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі оймен, есеппен істеуді ескертеді. Тура мағынасында — айланы, яғни амал-тәсілд...
Көп сұраған алар,
Көп ойлаған табар.
Көп ойлаған табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп сұрап, ізденіп жүрген адам қажет нәрсесін табады, ал көп ойланған а...
Оймақ пішсең де, ойлап піш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдын ала ойланып істеу керек дегенді білдіреді. Тіпті ең шағын...
Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла.
**Негізгі мағынасы** «Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла» деген мақал істің жүріп тұрған кезінде оны одан әрі жандандырып, то...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.