Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.4K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Тіл ерді қабірге салар,
Нарды қазанға салар.
Нарды қазанға салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құдіреті зор екенін ескертеді. Тілді дұрыс қолданбаса, ол ердің де басына бәле тіг...
Жылап айтқан шынға нанады,
Күліп айтқан өтірікке нанады.
Күліп айтқан өтірікке нанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдауы тек мазмұнға емес, оны айту мәнеріне де байланысты екенін білдіре...
Қам қаймақ құстырмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қамданып, сақтанып жүрген адам ақырында бір нәтижеге жетеді, істеген әр...
Бұқаның малға сандығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқаның өзі бар болса да, ол малды санауға да, есептеуге де жарамайды....
Көп сұраған алар,
Көп ойлаған табар.
Көп ойлаған табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп сұрап, ізденіп жүрген адам қажет нәрсесін табады, ал көп ойланған а...
Сүйгеніңді іздесең,
Жел оңыңнан тұрады.
Жел оңыңнан тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір нәрсеге шын ықыласпен, жүрек қалауымен ұмтылса, жолы ашылып, ісі оңға басады дег...
Ақырын ойламаған білгенін істер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның асығыс қимылдап, ойланбай әрекет етуі туралы ескертеді. «Ақырын ойламаған» дегені...
Ішіңде пікір өлгенше,
Сыртыңда талау болсын.
Сыртыңда талау болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ойы мен сыртқы ісі туралы терең ескерту айтады. Яғни, іште тұншығып, ойын ай...
Данышпанға да дос керек,
Палуанға да демер күш керек.
Палуанға да демер күш керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ең ақылды, ең білгір адамға да жанында сырлас, тірек болар дос қажет; а...
Қызарған бет табылар,
Қызынған ниет табылмас.
Қызынған ниет табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың, асығыстықтың, қызбалықтың зиянын ескертеді. Адам кейде ұялғаннан, ашуланғаннан не...
Тілмен түйілген тіспен шешілмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күші мен істің салмағын салыстырады. Тілмен, яғни ашумен айтылған ауыр сөзбен түйі...
Өгізді өрге айдағанның өмірі өксиді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өгізді өрге, яғни жоғарыға айдау өте қиын іс, күшті көп қажет етеді....
Ақылсыз қайрат - азап.
**Негізгі мағынасы** Ақылсыз қайрат – ойсыз, бағытсыз қолданылған күштің пайдасынан гөрі зияны көп болатынын білдіреді....
Аңғал сөйлеп аспа,
Жолын білмей қашпа.
Жолын білмей қашпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланбай сөйлемеуге, білмей тұрып асығыс шешім қабылдамауға үйретеді. Бірінші жолд...
Табылмаса, таға да қат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер табылса, тіпті таға да қатты нәрсе болады. Астарлы мағынасы: кез к...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.