Құлағы сақтың ойы сақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Құлағы сақ адам — айналасындағы дыбысқа, сөзге, белгіге мұқият қарайтын, бәрін аңғарып отыратын адам. Мақалдың астарлы мағынасы: сақтық пен сергектік адамның ойына да әсер етеді. Яғни сыртқы дүниені бақылап, дер кезінде байқап жүрген кісі асығыс шешімге бармайды, алданбайды, қауіптен қорғана біледі. Мұнда тыңдай білу мен ойлай білу бір-бірімен тығыз байланысып тұр.
Образдар мен теңеулер
«Құлағы сақ» деген тіркес адамның есту қабілетін ғана емес, сергек мінезін, қырағылығын білдіреді. Құлақ — хабар мен ескертуді қабылдайтын мүше, ал ой — сол хабарды саралайтын ішкі күш. Сондықтан мақал құлақ пен ойды қатар алып, сақ адамның тек естіп қоймай, естігенін дұрыс таразылайтынын меңзейді. Бұл жерде құлақ — байқампаздықтың, ой — парасаттың бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақпарат көп заманда өте өзекті. Әлеуметтік желідегі жалған хабарға сенбей, алдымен тексеріп барып шешім қабылдайтын адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу күмәнді сілтеме жіберсе, оны ашпай, дереккөзін қарап шыққан адам туралы «құлағы сақтың ойы сақ» деуге болады.