Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.9K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Сыр айтқанға сенбе,
Шын айтқанға сен.
Шын айтқанға сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға әр сөзге бірдей илана бермеуді ескертеді. Біреу сырын, құпиясын көп айтып, өзін аш...
Ойлану кейде наркескен,
Жүректі сара тіледі.
Жүректі сара тіледі.
**Негізгі мағынасы** Ойлану кейде наркескенге теңеледі: дұрыс ой адамның ішкі әлемін қозғап, жанын да, намысын да ауыр с...
Ақымақ бастан ақыл шықпайды,
Ақыл шықса да, мақұл шықпайды.
Ақыл шықса да, мақұл шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы табиғи мінез бен ақылдың бірдей қалыптаспауы туралы айтады. Тура мағынасы...
Діті барға діттеп бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің көкейінде белгілі бір мақсаты, талабы, ниеті болса, соған лай...
Сөз - сөздің қуғыншысы.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - сөздің қуғыншысы» деген мақал бір сөз екінші сөзді ілестіріп, жалғастырып әкететінін білдір...
Көсем - қиында, шешен - жиында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, елге басшылық ететін көсемнің де, сөз ұстайтын шешеннің де шын...
Ақылды «көндім» десе,
Ақымақ «жеңдім» дейді.
Ақымақ «жеңдім» дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге, дау-дамайға және өмірлік жағдайға көзқарасын салыстырады. Ақылды адам кейд...
Әр астың өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр астың өз орны бар деген мақал әр нәрсенің, әр істің, әр адамның да өз реті мен лайықты орны бола...
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура мағынас...
Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Жолына қарай жегін жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі өз орнына, өз жағдайына қарай істеу керек екенін білдіреді. Тура мағынасында жер...
Бой жетпеген жерге ой жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бой жетпеген жерге ой жетеді дегеніміз — адамның күші, қолы не мүмкіндігі жетпейтін іске ақылы, қия...
Соқырға көрсет, кереңге естірт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көрмейтін адамға көрсетудің, естімейтін адамға естіртудің...
Жоққа жүйрік жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Жоққа жүйрік жетпейді деген мақалдың тура мағынасы — қандай жүйрік ат болса да, жоғалып кеткенді қу...
Білмегенді білдірмесең, білгенің бар болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның білмейтін нәрсесін ашып айтпаса, сол білімді кісі саналады дегенді білдіреді. Яғн...
Қарағайда қырық бұтақ,
Біреуі ғана қамшыға сап.
Біреуі ғана қамшыға сап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарағайдың көп бұтағы болғанымен, соның ішіндегі бір ғана бұтақ қамшыны...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.