Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.9K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Кұнды сөз жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады...
Өткір тіл - дарын,
Ұзын тіл - жауың.
Ұзын тіл - жауың.
**Негізгі мағынасы** Өткір тіл дегені — ойды дәл, қысқа, орнықты айтып, сөзді орнымен қолдану. Мұндай сөз адамға пайда ә...
Шын батыр сын үстінде танылар.
**Негізгі мағынасы** Шын батырдың кім екені тыныш күнде емес, қиындық пен қауіп-қатер туған кезде білінеді. Адамның нағы...
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге шақы...
Көп жасаған білмейді,
Көп жүрген біледі.
Көп жүрген біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп өмір сүрген адамның бәрін бірдей білмейтінін, ал көп көрген, көп тәжірибе жинаған ада...
Көпірде түйенің үлкені таяқ жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көпір тар, өте қауіпті жер болғандықтан, сол арадан өтуде ірі түйе алға...
Тапқан қуанады, таныған алады.
**Негізгі мағынасы** Тапқан қуанады, таныған алады деген мақал еңбектің де, таным мен біліктің де пайдасы барын білдіред...
Ойынға ойсыз құмар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның салмақсыз, ойланбай істеген ісіне сын айтады. Тура мағынасында, ойын-сауыққа, қыз...
Быламық бетінен суыйды,
Көже түбінен суыйды.
Көже түбінен суыйды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істің, әсіресе адамның мінезі мен ықыласының, біртіндеп бәсеңдейтінін білдіред...
Көз бен қол - көңілдің жалшысы.
**Негізгі мағынасы** «Көз бен қол - көңілдің жалшысы» деген мақал адамның ішкі қалауы мен ниеті ең алдымен көзі мен қол...
Қамданған қапы қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қамданған адам алдын ала ойлап, керегін түгендеп, сақ жүрсе, қиын сәтте тосылмайды, ұтылмайды. Бұл...
Дүние - үлкен көл,
Замана - соққан жел.
Замана - соққан жел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тұрақсыз, аумалы-төкпелі екенін білдіреді. Дүние үлкен көл сияқты: үсті тыныш көр...
Қотыр қолда қола сақина.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қотыр, яғни терісі зақымданған не жаралы қолға қымбат қола сақина жара...
Ақылың болса, ақылға ер,
Ақылың болмаса, нақылға ер.
Ақылың болмаса, нақылға ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, дұрыс кеңеске құлақ асуға шақырады. Егер өз ақылың жеткілікті болса, соғ...
Ақылды «көндім» десе,
Ақымақ «жеңдім» дейді.
Ақымақ «жеңдім» дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге, дау-дамайға және өмірлік жағдайға көзқарасын салыстырады. Ақылды адам кейд...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.