«Су - ырыстың көзі, Еңбек - кірістің көзі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі үлкен шындықты қатар айтады: су бар жерде тіршілік бар, ал еңбек бар жерде табыс бар. Тура мағынасында су — егіннің өсіп-өнуіне, малдың жай-күйіне, жалпы өмірдің жалғасуына қажет. Астарлы мағынасында су ырыс-берекенің, молшылықтың бастауы ретінде алынады. Ал еңбек — адамның өз несібесін табатын, тұрмысын түзейтін негізгі жолы. Яғни, береке де, кіріс те өзінен-өзі келмейді, оған жағдай мен маңдай тер қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «су» — тіршіліктің нәрі, өмірді жүргізетін қуаттың бейнесі. «Ырыс» сөзі тек байлық емес, құт, береке, тоқшылық дегенді білдіреді. «Еңбек» — адамның әрекеті мен талпынысы, ал «кіріс» — сол еңбектің нәтижесі. Халық су мен еңбекті бір-біріне ұқсас түбірлі күш ретінде көрсетеді: бірі табиғаттың берекесін, бірі адамның маңдай терін білдіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, суармалы жері бар шаруаның егіні жақсы шығып, мол өнім береді; ал сол өнімді күтіп-баптаған еңбек адамға табыс әкеледі. Сондықтан адам табиғат игілігін дұрыс пайдаланып, еңбектенсе, тұрмысы да түзеледі.
Eńbek - kiristiń kózi.