Жол қуған қазынаға жолығады,
Сөз қуған пәлеге жолығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қай бағытты қуғанына қарай өмірде соған сәйкес нәтиже көретінін айтады. Жақсылықтың, пайдалы істің, адал еңбектің соңынан жүрген адам қазынаға, яғни игілікке, берекеге, табысқа жетеді. Ал орынсыз көп сөйлеу, бос сөзге еріп, дауға араласу адамды пәлеге, яғни қиындыққа, ұятқа, өкінішке ұрындырады. Тура мағынасында жол жүрген адам бір олжаға кездесуі мүмкін, ал сөз соңында жүрген адам сөзден жаңылып, кесір көруі ықтимал. Астарлы мағынасы — әрекет пен ниеттің қадірін түсіндіру.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жол қуған» тіркесі тек сапар шегуді емес, мақсат іздеуді, еңбек ету мен дұрыс бағыт таңдауды білдіреді. «Қазына» — тек ақша емес, білім, береке, абырой, пайдалы мүмкіндік. Ал «сөз қуған» — артық сөйлеу, өсек айту, дау іздеу, бос қиялға берілу. «Пәле» — сол сөздің соңы болатын кесір, жанжал, зиян. Яғни мақал жол мен сөзді екі түрлі өмір салтының белгісі ретінде қарсы қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде бос пікір таластырып, уақыт жоғалтқаннан гөрі пайдалы іске ден қою керек екенін еске салады. Мысалы, бір адам күнде өсек пен дауға араласқанша, жаңа мамандық үйреніп, тіл оқыса, кейін соның жемісін көреді.
Sóz qýǵan pálege jolyǵady.