Бір сапар ат арытпас,
Жаман жолдасын жарытпас.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ғана сапар атқа үлкен салмақ түсіріп, оны қатты арытпайды. Алайда астарлы мағынасы әлдеқайда терең: адамға бір реттік қиындық емес, жанындағы жаман жолдас көбірек зиян келтіреді. Жаман серік адамды адастырып, ісін кейін шегеріп, беделін түсіреді. Ал жақсы жолдас тірек болып, қиын сәтте демеу береді.

Образдар мен теңеулер

Мақалдағы «ат» — адамның күш-қуаты мен төзімін білдіретін образ. «Арыту» — шаршатудың, әлсіретудің белгісі. «Жолдас» сөзі мұнда тек бірге жүрген адам емес, өмірлік ықпал ететін серік мағынасында тұр. «Жаман жолдас» — сенімсіз, жалқау, теріс мінезді кісі. Сондықтан мақал адамды серігін дұрыс таңдауға шақырады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазіргі заманда бұл сөзді достық, жұмыс және оқу ортасында жиі қолдануға болады. Мысалы, студент емтиханға дайындалғанда жалқау, салғырт досының сөзіне ерсе, өзі де уақытын босқа өткізіп алады. Ал талапты, ұқыпты жолдас керісінше алға жетелейді. Сондықтан мақал «ортаның әсері күшті, серігіңе абай бол» деген ойды ұқтырады.