Жақсымен жолдас болсаң,
Несібі жұғар.
Жаманмен жолдас болсаң,
Кесірі жұғар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кіммен араласатыны оның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы адаммен дос, жолдас болсаң, оның мінезі, ақылы, ізгілігі саған да жұғады, өміріңе береке кіреді. Ал жаман адаммен аралассаң, оның теріс қылығы, кесапаты, жаман әдеті де саған жұғып, зиянын тигізеді. Тура мағынасы — бірге жүрген адамның әсері; астарлы мағынасы — ортаның адам тәрбиесіне, мінезіне, тағдырына ықпалы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «несібе жұғар» дегені — жақсының жақсылығы судай сіңіп, адамға пайда болып тарайды деген ой. «Кесірі жұғар» сөзі — жаман мінездің де жұқпалы екенін білдіретін бейнелі тіркес. Қазақ танымында «жұғу» сөзі тек заттың сіңуі емес, мінез бен ықпалдың таралуын да аңғартады. Сондықтан мақал жолдастықты жай таныстық емес, рухани орта ретінде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, мектепте немесе жұмыста жауапкершілігі жоғары, еңбекқор адамдармен араласқан кісі өзі де тәртіпке үйренеді, уақытын дұрыс пайдаланады. Ал жалқау, өсекшіл, тәртіпсіз ортаға түссе, адам соның ықпалына еріп кетуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал әр адамға ортасын дұрыс таңдауды ескертеді.
Nesibi juǵar.
Jamanmen joldas bolsań,
Kesiri juǵar.