Көз көруге,
Ақыл білуге,
Жүрек сүюге тоймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы үш қасиеттің шегі жоқ екенін білдіреді: көз әрдайым көргісі келеді, ақыл үнемі танып-білгісі келеді, жүрек тоқтамай сүйгісі келеді. Тура мағынасында көз көргенге, ақыл білгенге, жүрек сүйгенге қанағаттанбайды. Астарлы мағынасында адамның табиғаты — іздену, тану, сезіну. Адам неғұрлым көп көрсе, соғұрлым көбірек білгісі келеді; неғұрлым көп білсе, соғұрлым терең ойлайды; ал жүрек махаббат пен мейірімге әрдайым мұқтаж.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — дүниені қабылдайтын, қызығушылықты білдіретін белгі. «Ақыл» — білімге, түсінікке ұмтылудың бейнесі. «Жүрек» — сезім, сүйіспеншілік, адамгершілік нышаны. Үшеуі бірге адамның сыртқы танымы, ішкі ойы және рухани дүниесі бір-бірімен тығыз байланысты екенін көрсетеді. «Тоймайды» деген сөз шексіз құштарлықты, тоқтаусыз ізденісті білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал білім алуға, жаңа нәрсе үйренуге, адамдарды түсінуге шақырады. Мысалы, студент бір пәнмен шектелмей, қосымша кітап оқып, жаңа дағдылар меңгерсе — оның ақылы толығады; ал айналасына мейіріммен қарап, жақындарын қадірлей білсе — жүрек те байи түседі.
Aqyl bilýge,
Júrek súıýge toımaıdy.