Еруліге - қарулы.
«Еруліге - қарулы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жақсылыққа жақсылықпен жауап беру керек: саған ерулік берген көршіге сен де қарулық қайтарасың. Ерулік — жаңа қоныстанған отбасыға бұрынғы тұрғындардың дәм апарып, қонақасы беретін салты. Ал ерулік алған жаңа көрші уақыт өте сол көршілерді өз үйіне шақырып, қарулық береді. Мақал осы салтты қысқаша айтып, кең мағынада сыйға сый, құрметке құрмет деген адамгершілік қағиданы білдіреді. Біреу саған қамқорлық жасаса, оны ұмытпай, тиісінше жауап беру — ел ішіндегі сыйластықтың негізі.
Образдар мен теңеулер
Ерулік — жаңа көшіп келген көршіге ет, тағам апару не оны қонаққа шақыру салты. Қарулық, сөйлеу тілінде қарулы, — сол ерулікке қайтарылған жауап сый, ризашылық белгісі. Екі сөз ұйқасып, жұп құрайды: ерулі — қарулы. Бір-ақ жұп сөз бүтін бір әдет-ғұрыпты сыйдырып тұр: көршілердің танысуын, жақындасуын, бір-біріне қарыздар болмауын. Сөздікте «Құдағи, еруліге қарулы» деген қолданыс келтіріледі: сыйды қайтарғанда айтылатын жарасымды сөз.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды көбіне біреудің сыйына жауап сый апарғанда, қонаққа шақырғанда айтады: «Сіздер бізге ерулік бердіңіздер, енді біздің кезек. Еруліге — қарулы». Жақсылықты ұмытқан адамға ескерту ретінде де қолданылады. Интонациясы — жылы, ризашылық, әзіл аралас. Ал қарымтаны біреуден талап ету үшін, есеп айыру мақсатында айтса, жарасымсыз естіледі: салттың мәні есепте емес, сыйластықта.
Қолданылу жағдаяттары
— Жаңа ауылға көшіп келген отбасы бір айдан кейін көршілерін дастарқанға шақырып, ерулікке рахмет айтып, еруліге қарулы деп күтеді.
— Құдағиы өзін қонақ еткен соң, келесі аптада оны үйіне шақырған ана: «Еруліге қарулы, құдағи, бізге де келіңіз», — дейді.