Серке еті - ем, ешкі еті - жел.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ешкі етінің құнарын, жеңіл сіңетін қасиетін мадақтайды. Тура мағынасында серкенің еті де, ешкінің еті де тағам ретінде пайдалы деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — кейде сырттай қарағанда қарапайым көрінетін нәрсенің де шипасы, пайдасы мол болады. Халық тәжірибесінде ешкі еті әлсіздікке, суық тигенге, бойға қуат беретін ас саналған. Сондықтан мақал адамға табиғи, қарапайым дүниенің қадірін білуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ем» сөзі еттің шипалық, қуаттандыратын қасиетін білдіреді. «Жел» тіркесі ешкі етінің жеңілдігін, тез қорытылатынын аңғартады. Яғни, серке мен ешкі образы арқылы малдың тек шаруашылықтағы емес, денсаулыққа қатысты пайдасы да көрсетілген. Қазақ танымында малдың әр мүшесі мен етіне табиғи ем ретінде қарау бар, бұл — халықтың өмірлік байқауы мен тәжірибесінен туған түсінік.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал денсаулыққа пайдалы, табиғи асты бағалау кезінде қолданылады. Мысалы, суықтап қалған адамға дәрігерлік кеңеске қосымша ретінде жеңіл, қуатты тағам ұсынғанда: «Ешкі еті жеңіл ғой, серке еті – ем, ешкі еті – жел» деп айтуы мүмкін. Бұл сөз тағам таңдауда халықтық танымның әлі де мәнін жоғалтпағанын көрсетеді.