Бала болсаң болғандай бол,
Ағайынға қорғандай бол.
Досыңа майыспа,
Қасыңа қайыспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас адамға бағыт-бағдар береді: жақсы мінезді, сөзі мен ісі берік, елге сүйеніш болар азамат болу керек деген ой айтылады. «Бала болсаң болғандай бол» — жай ғана өмір сүрмей, пайдалы, абыройлы, тұлғалы адам бол дегені. «Ағайынға қорғандай бол» — туысыңа, еліңе қиын сәтте сүйеу, пана бол деген талап. Ал «Досыңа майыспа, қасыңа қайыспа» — дос алдында жалтақтап жігерсізденбе, ал жау алдында именіп берілме; яғни өз ұстанымы мықты, қайсар бол деген астар бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қорған» — берік қамал сияқты, ағайынға пана болатын адам бейнесі. «Майыспау» мен «қайыспау» — желге иілмейтін темірдей берік мінезді білдіреді. Қазақ ұғымында бұл тек қаталдық емес, намысты, сабырлы, тайсалмайтын болмыс.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас маманға, студентке, тіпті кез келген адамға лайық. Мысалы, ауылда оқып жүрген жігіт қалаға кетсе де, үйдегі ата-анасына, бауырларына көмектесіп, досы алдында ықпалсыз болмай, қиындықта табандылық танытса — мақалдың мәні орындалады.
Aǵaıynǵa qorǵandaı bol.
Dosyńa maıyspa,
Qasyńa qaıyspa.