Аюға бас үйреткен - таяқ,
Молдаға намаз үйреткен - тамақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреуді белгілі бір іске көндіру не үйрету үшін тек сөз жеткіліксіз, кейде күш, ынта немесе пайда әсер ететінін меңзейді. Тура мағынасында аюды қолға үйретуге таяқ, ал молданы намазға шақыруға тамақ керек дегендей айтылады. Астарлы мағынасы — әр адамды өз мінезі мен мүддесіне қарай иландыра білу керек: біреу қатал тәртіптен, біреу сый-сияпаттан, енді бірі уәжден түсінеді. Бірақ мұнда адамды алдау емес, мінезін танып әрекет ету идеясы басым.
Образдар мен теңеулер
«Аю» — жуасымайтын, қыңыр, ауыр мінезді адамның бейнесі. «Таяқ» — қатаң тәртіптің, күш қолданудың белгісі. «Молда» — діни жолды ұстанған, бірақ кейде дүниелік пайдаға да назар аударатын адам ретінде алынған. «Тамақ» — қызықтыру, ынталандыру, сый-сияпат мағынасында тұр. Яғни мақал адамдардың табиғаты әртүрлі екенін, соған сай амал да әрқилы болатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды кейде тым қыңыр, көнбейтін адамға қатысты айтады. Мысалы, жаңа ереже қабылдату үшін қызметкерлерге тек бұйрық беру аз, кейде бонус, марапат немесе түсіндіру керек болады. Яғни адамға әсер етудің жолы оның мінезі мен жағдайына сай болуы тиіс.
Moldaǵa namaz úıretken - tamaq.