Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.

Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын аңғартады. «Майына мінген ат» дегені — семіз, күтімді атқа таласу, яғни дүние, мүлік, енші, пайда сияқты материалдық мәселе. Ал «оқымаған бата» — жөн-жоралғының, сый-құрметтің, салттың дұрыс орындалмауы. Тура мағынасында, бір ат не бір рәсім ағайын арасын ажыратуы мүмкін. Астарлы мағынасы — туыстықты көбіне дүниеқоңыздық пен әдепсіздік әлсіретеді.

Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «майына мінген ат» — байлықтың, қызығушылықтың, олжаға таластың белгісі. Бұл нақты ат қана емес, кез келген пайда көзіне таласуды білдіреді. «Оқымаған бата» — жол-жоралғының бұзылуы, үлкенді сыйламау, сөздің орнын таппау деген ұғым. Қазақ ұғымында бата — береке мен ниеттің нышаны, сондықтан оның айтылмай қалуы немесе дұрыс болмауы көңілге дақ түсіреді.

Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстардың мұра, той шығыны, сыйлық, жер, көлік сияқты мәселеден ренжісіп қалуына қатысты айтылады. Мысалы, ағайынды адамдар әке мұрасын бөлісе алмай, соның салдарынан араласпай кетсе, осы мақал дәл келеді.