Отау үй - оңаша бас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Отау үй - оңаша бас» деген мақал жас жұбайлардың өз шаңырағы бөлек, тіршілігі өз алдына болатынын білдіреді. Тура мағынасында отау — жас отбасының жеке үйі, ал «оңаша бас» — өз алдына дербес өмір сүру. Астарлы мағынасы: әр отбасының өз тәртібі, жауапкершілігі, құпиясы мен тыныштығы болады; сол себепті үлкендердің отбасылық ісіне орынсыз араласа бермеу керек. Бұл сөз жас отбасының еркіндігі мен абыройын да меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отау үй» — жаңа құрылған шаңырақтың, жаңа өмірдің нышаны. Ал «оңаша бас» тіркесі біреуге тәуелсіз, өз бетімен күн көретін жеке өмірді бейнелейді. «Бас» сөзі мұнда тек адам басы емес, тұтас тіршілік иесі, жеке шаңырақ иесі деген ұғымды береді. Яғни мақал жас отаудың өз жолы, өз ырысы болатынын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас отбасы жеке тұрып, өз шаруасын өзі жүргізуі керек деген ойды білдіреді. Мысалы, үйленгеннен кейін ата-ананың емес, өз отбасының жоспарымен өмір сүріп, бюджетін өзі басқаруы — осы мақалдың қазіргі түсінігіне сай келеді.